Railway Station in City
Jacek Wesołowski
Powrót do/Back to: IAiU PŁ Zakład Historii
|
Dworzec kolejowy w mieście Railway Station in City Jacek Wesołowski |
|
To Part 2
Nie ma "zdrowych" dużych miast bez transportu publicznego. Tyczy się to również kolei sieci krajowej - przecież społeczna skala życia wzrasta, a wraz nią mobilność na coraz większe dystanse. Dodatkowo, w bardzo wielu wypadkach kolej ta spełnia rolę przewoźnika miejskiego i aglomeracyjnego. Dlatego problem urbanistycznego i architektonicznego ukształtowania dworca bardzo blisko graniczy z rewitalizacją miast. Złe rozwiązania czynią kolej nieatrakcyjną - a to oznacza więcej samochodów, także na ulicach miast.
There can be no healthy big city without public transport. Main line railway is also concerned, as the social scale of life is growing, accompanied by mobility. Additionally, in many cases, the railway is an urban and suburban carrier. Hence the problem of urban and architectural design of railway station is connected to urban revival. Bad solutions make railway inattractive, which produces more cars on the roads, also in city streets.
| Sztuka planowania kolei i miasta | The Art of Railway & Town Planning | |
| Usytuowanie dworców, trasowanie podejść | Location of railway stations; planning of approaches | |
  |
Newcastle-upon-Tyne (Anglia). Jedna z pierwszych linii przecinających wewnętrzne dzielnice dużego miasta (ok. 1840, North Eastern Railway) może być uznana za przykład "kolejowego wandalizmu". Na zdjęciach przecięcie wiaduktem terenów zamku. Fot.: Jacek Wesołowski, 1996 | Newcastle-upon-Tyne (England). One of the earliest railway lines (c1840, North Eastern Railway) to cross the inner districts of a big city may be considered an example of the 'railway vandalism'. Photos depict the viaduct crossing the castle area. |
  |
Newcastle-upon-Tyne. Wiadukty kolejowe pojawiają się dramatycznie w przestrzeni starego miasta - przynajmniej tak musiały być odbierane tuż po ich zbudowaniu. Górne zdjęcie przedstawia łuk wiaduktu ponad ulicą The Side. Na dolnym zdjęciu widać filar mostu High Level Bridge George'a Stephensona, który stanowił wybitne osiągniecie inżynierskie wczesnej epoki wiktoriańskiej. Nie zawsze kolej musiała być szpecącym elementem krajobrazu miasta. Fot.: Jacek Wesołowski, 1996 | Newcastle-upon-Tyne. Railway viaducts appear ruthlessly in the old city townscape, at least they must have done so soon after the railway had been built. Top photo: railway arch up The Side. Bottom photo shows the pier of George Stephenson's High Level Bridge, a notable achievement of the early Victorian engineering. Railway was not always a ruthless addition to townscape. |
   |
Berlin. Kolej średnicowa Stadtbahn poprowadzona (1882) wiaduktem przez śródmieście, niegdyś z pięcioma dworcami dalekobieżnymi i regionalnymi. Największy projekt konsolidacji i integracji kolei kiedykolwiek wykonany w dziejach. Na dole: Stadtbahn w Charlottenburgu. Pociąg InterCity przejeżdża przez "Wyspę Muzeów". Źr.: Berlin und seine Eisenbahnen, Springer, Berlin, 1896; Fot.: Jacek Wesołowski, 2003, 2004 | Berlin. The Stadtbahn - cross city railway built (1882) on viaducts, initially with five long-distance and regional stations. World's biggest railway consolidation and integration project ever accomplished. Bottom: the Stadtbahn in Charlottenburg. InterCity train crossing the 'Isle of Museums'. |
 |
大阪 (Osaka). Rola nadziemnej kolei jako bariery strukturalnej jest względna. Kiedy miasto zabudowane jest intensywnie, może poradzić sobie z wiaduktem kolejowym niezależnie od tego, ile ma on torów. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 大阪 (Osaka). The role of an overhead railway as structural barrier is relative. When a city is built-up densely, it can cope with railway viaduct no matter how many tracks it carries. |
  |
Delft. Holland Spoor line, today part of the central trunk line in the Randstad (here a double track bottleneck between The Hague and Rotterdam) was built right at the edge of the old town of Delft. All types of trains go this way, from local Stoptreins to Thalys (until the Dutch hish speed line is not completed), and maybe also some freight. Whether the line was originally built elevated, we cannot say as yet. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Delft. Linia Holland Spoor, obecnie część głównej magistrali Randstad (tutaj dwutorowe gardło między Hagą i Rotterdamem), przechodzi skrajem starego centrum Delft. Jeżdżą tędy wszystkie pociągi wszystkich rodzajów - od lokalnych Stoptreins do Thalysów (dopóki nie ukończą holenderskiej linii wysokich prędkości), a również trochę towarowych. Czy linia była zbudowana od razu na wiadukcie - na razie nie wiadomo. |
 |
Terrassa koło Barcelony. W Hiszpanii jest inaczej: linie przechodzące przez miasta masowo przekłada się do tuneli. Na zdjęciu podziemne perony dworca RENFE. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Terrassa near Barcelona. In Spain things are different: cross-city lines are usually relocated underground. Photo depicts sub-surface platforms of the RENFE station. |
 |
Kassel (Hesja) - ok. 350 tys. mieszkańców. Przypadek dużego miasta na kolejowym korytarzu wysokich prędkości Hamburg-Frankfurt/Monachium. Góra: stan na 1987 r. zanim zbudowano linię NBS Hanower-Würzburg. Kassel, leżące w terenie górzystym, praktycznie nie było obsługiwane bezpośrednio przez system Intercity kolei DB, z powodu peryferyjnego położenia na sieci kolejowej. Dół: Linię NBS Hanower-Würzburg zbudowano przez miasto, z nowym dworcem (Wilhelmshöhe) zlokalizowanym ok. 2 km od centrum. By obsłużyć Kassel, linia została nieco wydłużona. Rys.: Jacek Wesołowski | Kassel (Hesse) - c350,000 inhabitants. The case of a big city on the Hamburg - Frankfurt/Munich high-speed railway corridor. Top: stage 1987 before the Hannover-Würzburg NBS line was constructed. Kassel, located in a hilly terrain, was practically not served directly by the DB's Intercity system, owing to its peripheral location on the railway network. Bottom: The Hannover-Würzburg NBS line was built directly through the city, with a new station (Wilhelmshöhe) erected some 2 kms from the city centre. To serve Kassel, the NBS was slightly elongated. |
 |
Lille (ok. 1 mln mieszk.). Dworzec Lille Europe. Linię do Eurotunelu poprowadzono w tunelu skrajem śródmieścia i zbudowano nowy dworzec otoczony nowym zespołem biurowo-handlowym (czerwona obwódka). Zespół ten łączy nowy dworzec ze starym, Lille Flandres. Źr.: L'Architecture Au'jour d'hui, Paris, 230/1992 | Lille (c1 million inhabitants). Lille Europe station. A hish-speed railway to the Eurotunnel was built in a tunnel at the edge of the city centre. New station is part of a vast commercial district (red border) that links it to the old station, Lille Flandres. |
 |
Nie ma powodu, by dworce zlokalizowane w centrum miasta nie mogły być obsługiwane przez koleje szybkie z najwyższą częstotliwością. Na lewo: Tours - ok. 200 tys. mieszkańców. Francja: mniejsze miasta, większe dystanse. Część pociągów TGV omija miasto obwodnicą, część przelotowych zatrzymuje się na peryferiach, a kilka kończących bieg wjeżdża na czołowy dworzec w śródmieściu. Na prawo: Florencja - ok. 400 tys. mieszk. Wszystkie pociągi Eurostar Italia (czarne) i Intercity (szare) wjeżdżają na czołowy dworzec w centrum, gdzie większość ma odwracany bieg. Liczby oznaczają liczbę par pociągów szybkich dziennie. Rys.: Jacek Wesołowski | There is no reason to exclude most frequent high speed service at centrally located stations. Left: Tours - c200,000 inhabitants. France: smaller cities, longer distances. Some TGV trains bypass the city, some call at its outer districts, a call at the city centre terminus. Right: Florence - c400,000 inhabitants. All Eurostar Italia trains (black) and Intercity trains (grey) call at the central terminus where most of them are reversed. Figures show number of trains one way daily. |
 |
Antwerpia (Belgia). Ten czołowy dworzec jest w trakcie długotrwałej przebudowy na układ przelotowo-czołowy. Nowa linia jest budowana głównie dla pociągów wysokich prędkości między Brukselą i Amsterdamem. Perony na podziemnej średnicy pod miastem są doświetlone dzięki usunięciu stropu - na zdjęciu widoczne balustrady. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Antwerp (Belgium). This terminus during massive restructing into the through-terminal station. The new line is being built primarily for high-speed trains running between Brussels and Amsterdam. Platforms of the underground cross-city line have daylight thanks to the removal of the part of the ceiling - on the photo railings can be seen. |
 |
Katowice (Górny Śląsk) - ok. 400 tys. mieszkańców. Wygodna lokalizacja dworca pośrodku struktury XIX/XX-wiecznego centrum. Trasa kolejowa i dworzec wymagają wygodnych przekroczeń. Rys.: Jacek Wesołowski | Katowice (Upper Silesia) - c400,000 inhabitants. Convenient location of a railway station right in the middle of the 19/20C city centre. The railway and the station call for easy intersecting links. |
 |
Antwerpia (Belgia). Rzadko kiedy dworzec, dzięki wyjątkowej architekturze, ma tak eksponowaną pozycję w mieście. Kopuła budynku dworca widoczna na zakończeniu głównej ulicy handlowej - Meir. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Antwerp (Belgium). Rarely railway station has as exposed position in city as there. The dome of the station building seen from the main shopping street, the Meir. |
  |
Przykład dwóch dworców usytuowanych na krawędzi centrum, ale dobrze w obrębie zabudowy śródmieścia. W Turynie (na lewo) do lokalizacji dworca (łukowy budynek w oddali) przysłużyła się prosta ulica o barokowej genezie. We Fryburgu Bryzgowijskim (na prawo) podobną rolę odegrała lekko kręta ulica o średniwiecznej genezie (modernistyczny dworzec akcentują wysokie budynki w głębi). Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | An example of two railway stations located at the edge of the city centre but well within the built-up central area. In Turin (left) a straight street of Baroque genesis has been used to place the station building (arched structure in a distance). In Freiburg in Breisgau (right) same role is played by a slightly widing street of medieval origin (the Modernist station is marked by distant high-rise structures). |
| Kontekst bezpośredni | Direct context | |
 |
Glasgow, Dworzec Central (ok. 1880 r.). Często spotykana na Wyspach Brytyjskich lokalizacja dworca w obrębie wcześniej istniejącego kwartału śródmiejskiego. Od frontu wiata nad podjazdem (nie wrysowana). Charakterystyczny wjazd do hali peronowej dla fiakrów. Do terenu dworca przylegają zabudowane działki miejskie. Poprzeczna Argyle Street, przechodząca tunelem pod peronami, jest ulicą handlową z oknami wystawowymi sklepów w filarach wiaduktu. Pod Argyle St znajduje się płytka stacja kolei miejskiej. | Glasgow, Central Station (c1880). Situation of railway station within the pre-existing city centre block, common on the British Isles. At the front of the complex there is a small
porte-cochere (not shown). Typical cab accessway into the trainshed. There are built-up lots directly neighbouring the station area. Intersecting Argyle Street, running through a tunnel, is a shopping arcade with shop windows in the piers of the viaduct. A city railway station is situated beneath Argyle St, in a sub-surface tunnel. Ref.: C. Johnston, J. R. Hume, Glasgow Stations, David & Charles, Newton Abbot, 1979 |
 |
Montpellier (Langwedocja). Typowe położenie dworca w mieście - na zamknięciu głównej ulicy prowadzącej z centrum. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Montpellier (Languedoc). Typical situation of the station - closing the vista af the main street running from the city centre. |
 |
Paryż - fragment fasady dworca St Lazare widziany w perspektywie Rue du Havre. Urządzanie prostych osi ulicznych zamkniętych budynkiem dworca stało się w XIX w. jednym z typowych działań urbanistycznych, popularnych szczególnie we Francji, Hiszpanii, Niemczech i we Włoszech. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Paris - fragment of the St Lazare Station facade seen from Rue du Havre. Laying out straight street axes closed by the station facade became very common town planning projects of the 19C, popular in France, Spain, Germany and Italy. |
 |
Stoke-on-Trent (Anglia) - widok spod budynku dworca. W małych miastach plac dworcowy może przybrać łatwe do ogarnięcia formy niewielkiego wnętrza urbanistycznego. O charakterze miasta informuje pomnik wytwórcy fajansu - J. Wedgewooda. Fot.: Jacek Wesołowski, 2001 | Stoke-on-Trent (England) - a view from station building entrance. In small towns station square can have an easily perceivable form of a small urban enclosure. The character of the town is represented by the statue of J. Wedgewood. |
 |
Katerineholm (Szwecja) - ładny plac dworcowy w małym mieście. Zadbana zieleń i historyczne detale, jak ta budka telefoniczna. Fot.: Jacek Wesołowski, 2003 | Katerineholm (Sweden) - nice station square at a small town. Neat greenery and historic details, like this phone booth. |
 |
越谷 Koshigaya (okolice Tokio), dworzec kolei 東武 (Tōbu). Plac pieszy przed dworcem kolei stanowiącej główne połączenie przedmieścia z Tokio. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 越谷 Koshigaya (Tokio area), 東武 (Tōbu) Railway station. Pedestrian area in front of the station. The railway provides the suburb with the main link with Tokio. |
 |
Fryburg Bryzgowijski (Badenia). Dworzec Główny (po lewej) usytuowany jest na skraju centrum. Widoczna dwupasmowa ulica nie jest znaczącą barierą - zwłaszcza od kiedy naprzeciwko głównego wejścia do dworca urządzono na niej klasyczne przejścia dla pieszych. Nawet bez nich jednak przyjezdny niewątpliwie natychmiast odczułby miejski kontekst. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Freiburg im Breisgau (Badenia). The Hauptbahnhof (left) is situated at the edge of the city centre. The dual-carriageway street is not an important barrier, especially since pedestrian level crossings in front of the main station entrance were reintroduced. Even without them, however, the visitor would undoubtedly feel the city context immediately after leaving the train. |
 |
Grenoble (Francja). Dworzec (w głębi) jest w kontekście miejskiego placu, na którym znalazło się miejsce na zieleniec i przystanki lokalnego transportu. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Grenoble (France). The railway station (in a distance) is situated in the context of an urban square with proper area provided for greenery and local transport stops. |
  |
金沢 Kanazawa (Japonia), dworzec JR. Dach ponad placem przeddworcowym i orientalna wersja "łuku triumfalnego". Bardzo rzadkie w Japonii monumentalne opracowanie wejścia na dworzec. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 金沢 Kanazawa (Japan), JR station. Covered station square and an oriental version of 'triumphal arch'. A piece of monumental design, very rare at Japanese station approaches. |
 |
Graz (Austria). Niezwykły wystrój hallu wejściowego jest zarówno reklamą kolei, jak i informacją, że miasto przeżywa szczególne dni - zostało Europejskim Miastem Kultury w 2003 r. Fot.: Janusz Kucharski, 2003 | Graz (Austria). Unusual decoration of the vestibule is both the advertisement of the railway and the information the city enjoys special moment: it has won the title of the European City of Culture in 2003. |
| Integracja z transportem lokalnym i ruchem pieszym | Integration with local transport and pedestrian circulation | |
 |
Haga, dworzec Holland Spoor. Wiele linii tramwajowych ma przystanek tuż przed budynkiem dworca; niektóre z nich przybyły kilka lat temu po ukończeniu tunelu tramwajowego pod torami kolejowymi. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | The Hague, Holland Spoor Station. Many tram lines have stop right at the station building, some of them arrived a couple of years ago, when tram underpass was completed under the railway. |
 |
Graz (Austria). Jeszcze bardziej bezpośrednie połączenie między pętlą tramwajową a głównym wejściem do dworca kolejowego. Wieczorami, kiedy na nie kończy tutaj trasy żaden tramwaj, na pętli używają linie przelotowe, aby dworzec był obsłużony do końca pracy kolei. Fot.: Jacek Wesołowski, 2003 | Graz (Austria). An even more direct connection between tram loop and main entrance to the railway station. In evenings, when no trams terminate here, trams of through routes call at the loop to serve the station until last trains arrive or leave. |
   |
Poczdam (Brandenburgia), Hauptabhnhof. Typowy węzeł integracji kolei, tramwaju i lokalnej sieci autobusowej. Linia tramwajowa została odgięta specjalnie dla podprowadzenia do południowego wejścia na galerię ponad peronami. Z dawnego kompleksy stacji zachowano wieżę ciśnień i włączono ją w kompleks dworca. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Potsdam (Brandenburg), Hauptbahnhof. Typical integration node of railway, tram and local bus network. Tram line was detoured to call at the southern entrance to overhead platform gallery. Of the old station complex the water tower was preserved and incorporated in the new structure. |
  |
Fryburg Bryzgowijski (Badenia) - miasto z ok. 200 tys. mieszkańców. System tramwajowy w pełni zintegrowany z Dworcem Głównym - rozwiązanie możliwe w mieście stosunkowo niewielkim. Przystanek "Hauptbahnhof" zlokalizowany jest na wiadukcie ponad torami. Może nie jest to "pięknie" rozwiązane, ale jest dość praktyczne. Rys. i Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Freiburg im Breisgau (Badenia) - a city of c200,000 inhabitants. Tram system fully integrated with the Main Station - a principle feasible for a city of relatively moderate size. 'Hauptbahnhof' stop is situated on the viaduct across the railway tracks. Perhaps not 'beautifully' designed, but quite practical. |
 |
Linz (Austria). Dworzec Główny stanie się w 2004 r. węzłem przesiadkowym dzięki budowie tunelu tramwajowego pod peronami. Obsługa dworca i skupionego wokół niego kompleksu usługowego nawet w tak stosunkowo niewielkim mieście uzasadnia wydłużenie trasy tramwajowej i znaczny koszt inwestycji (ok. 70 mln €). Źr.: Linz AG, Linz Linien | Linz (Austria). In 2004 the Main Station will become an transport node thanks to the construction of a tunnel beneath the platforms. Even in such a moderately sized city serving the railway station and commercial complex around it appears worth extension of the tram route and major expenditure (€ c70m). |
 |
Norymberga Hbf. Bezpośrednie wyjście ze stacji metra do hallu dworca. Fot.: Jacek Wesołowski, 2003 | Nuremberg - Hbf. Direct exit from U-Bahn station into the station hall. |
 |
Karlsruhe (Badenia) - miasto z ok. 300 tys. mieszkańców. Najlepsze efekty w zintegrowaniu tramwaju z koleją uzyskano prawdopodobnie tam, gdzie urbaniści-moderniści nie mieli okazji do działania. Klasyczny układ przystanków na placu przed Dworcem Głównym. Rys.: Jacek Wesołowski | Karlsruhe (Badenia) - a city of c300,000 inhabitants. Best effects of tram-rail integration were probably achieved where modernist town planners did not have much opportunity to act. Classic arrangement of tram stops in the Hauptbahnhof square. |
 |
Frankfurt nad Menem - Hauptbahnhof. Dworzec jako węzeł kolei, S-Bahn, metra i tramwajów. Pod placem pasaż doprowadzający do przystanków podziemnych (budowa przed 1978 r.). Na przekroju przystanki tramwaju na placu nie pokazane: tramwaj miał być skasowany. Dół: otwarte w l. 1990-tych przejście przez jezdnię, prowadzące na wysepki przystankowe (wcześniej dojście tylko tunelem). Źr.: S-Bahn Rhein-Main. Inbetriebnahme 28. Mai 1978,, DB, Frankfurt, 1978; Fot.: Jan Salm, 1999 | Frankfurt-on-the-Main - Hauptbahnhof as a transfer stop of main line railway, S-Bahn, underground and trams. Under the square there is a concourse with entrances to underground platforms (built before 1978). Tram stops not shown on the section: trams were to be eliminated. Bottom: pedestrian level crossing open in the 1990s that leads to tram stop islands (previously accessible via subway only). |
 |
Lille Europe, stacja metra VAL. Jeśli już musi być stacja podziemna, to tak zaprojektowana, żeby nie było ciasnych korytarzy - zwykle schody i windy w jednej otwartej przestrzeni, doświetlonej górą. Na ścianie "wyobrażenie" Europy. Fot.: Jacek Wesołowski, 2001 | Lille Europe, VAL station. If it has to come to underground station, it is designed with no tight corridors - usually lifts and escalators in one open hall with overhead light shaft. The wall bears an artist's depiction of Europe. |
   |
Bazylea (Szwajcaria) - ok. 350 tys. mieszk.; miasto znane z pro-tramwajowej polityki transportowej. Dworzec Basel SBB. Plac przeddworcowy rozwiązany jako skomplikowany węzeł tramwajowy z ruchem pieszym. Aby zintegrować z koleją tramwaje podmiejskie, w 2001 r. przybyło dodatkowe wyprowadzenie linii. Na górze arteria z l. 1960-tych: mimo istnienia przejść podziemnych, wprowadzane są przejazdy rowerowe i przejścia w poziomie jezdni. Źr.: BVB-Facts, Basler Verkehrs-Betriebe, nr 2/2000; Fot.: Jacek Wesołowski, 2002, 2004 | Basle (Switzerland) - this c350,000 city is renowned for its pro-tram transport policies. Basel SBB station. Station square is designed as a complicated tram junction with pedestrian circulation. In order to integrate suburban trams with the railway, in 2001 additional line was laid and connected into the junction. Top: a motor road of the 1960s; despite the existence of subways, level crossings for cyclists and pedestrians are arranged. |
 |
Kassel - Dworzec Wilhelmshöhe. Lokalny transport publiczny oraz krótkotrwałe podjazdy dla samochodów zlokalizowane zostały pod wielką wiatą of frontu. Z tyłu ponad peronami parkingi długoterminowe. Źr.: M. Schmitz, Der neue ICE-Bahnhof in Kassel, "Bauen+Wohnen", Zürich, 5/1991 | Kassel - Wilhelmshöhe station. Local means of public transport and short-time car/taxi approach are grouped under the huge porte-cochere at the station front. Long-time car park situated beyond, over the platforms. |
   |
Kassel - Dworzec Wilhelmshöhe. Wiata okazała się prostym środkiem dla nadania dworcowi monumentalizmu i indywidualnego oblicza, a jednocześnie stanowi doskonałą osłonę przed deszczem i słońcem. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Kassel - Wilhelmshöhe station. Porte-cochere appeared the simple means to provide the station with monumentality and individual image. It is in the same time a perfect shelter from the rain and sun. |
   |
Inne przykłady wiat ponad podjazdami dla taksówek i samochodów - góra: Turyn Porta Nuova - wiata zintegrowana z zabytkowym budynkiem dworca; środek: Newcastle-upon-Tyne - wiata na podjeździe jako główny motyw fasady dworca; dół: Londyn London Bridge - wiata współczesna, służy także autobusom miejskim. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002-1996-2001 | Other examples of porte-cochères - top: Turin Porta Nuova, structure integrated in historic station building; middle: Newcastle-upon-Tyne - porte cochère as the main motif of the station building's facade; bottom: London Bridge - modern structure used also by city buses. |
 |
Würzburg (Bawaria) - ok. 200 tys. mieszkańców. Dworzec Würzburg Hauptbahnhof. Przystanek tramwajowy dla linii kończących bieg i przelotowych (w obu kierunkach) zlokalizowany na jednokierunkowej pętli wokół skweru przed dworcem. Najprostsze rozwiązanie - spowalnia ruch tramwajów, ale doprowadza pasażerów bezpośrednio do hali dworca. Rys.: Jacek Wesołowski | Würzburg (Bavaria) - c200,000 inhabitants. Würzburg Hauptbahnhof station. Tram stop for terminating and through lines (the latter in both ways) situated on the one-way loop around the lawn in front of the station. The most simple solution - it slows down the trams but delivers passengers right in front of the booking hall of the station. |
 |
Moguncja (Nadrenia-Palatynat) - ok. 150 tys. mieszkańców. Dworzec Mainz Hauptbahnhof. Plac przeddworcowy mogą przekraczać tylko tramwaje i autobusy, dzięki czemu powstało wygodne dojście. Rys.: Jacek Wesołowski | Mayence (Rhineland-Palatinate) - a city of c150,000 inhabitants. Mainz Hauptbahnhof station. Station square can only be crossed by trams and buses. Hence an easy pedestrian approach could have been arranged. |
  |
Haga, dworzec Centraal. Nadbudowując perony dworca, należy liczyć się z powstaniem dość mało interesującej przestrzeni. Jednak rozwiązanie ma niewątpliwe zalety: pozwala na urządzenie dworca autobusowego i zadaszonego przystanku tramwajów. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | The Hague, Centraal Station. When building over the platform area, one should go to terms with a rather severe space thus created. But the solution has undoubtable advantages: delivers room for a bus station and a covered tram stop. |
 |
Fryburg Bryzgowijski. Parking dla rowerów naprzeciwko Dworca Głównego. W niektórych miastach rowery są bardzo popularnym środkiem transportu i musi się dla nich znaleźć miejsce jak najbliżej dworca. Fot.: Jacek Wesołowski, 2001 | Freiburg im Breisgau. Cycle park opposite the Main Station. In some cities cycles are important transport means and a proper site for them as close to the station as possible must be provided. |
   |
Bazylea (Szwajcaria). Wejście do dawnego przejścia podziemnego i - obok przejście "zebrą". Od strony miasta zjazd do podziemia, którym można przedostać się na drugą stronę dworca. W dawnym przejściu podziemnym - parking dla rowerów. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Basle (Switzerland). Entrance to the former subway and adjacent pedestrian level crossing. From the city end an inclined approach to the underground cycleway which enables the cyclist to cross the station area. In the former subway - cycle park. |
  |
小松 Komatsu (Japonia, pref. Ichigawa), dworzec kolei JR. Źle rozwiązane pętle autobusowe potrafią rozsadzić przestrzeń przed dworcem. Można jednak rozwiązać je "kompaktowo", podobnie jak inne podjazdy, np. dla taksówek. Plan: www.mapion.co.jp; Fot.: ?? | 小松 Komatsu (Japan, Ichigawa Pref.), JR Station. Badly designed bus loops can explode the scale of station foregrounds. They may be very compact, though, as may the whole vehicle approach. |
   |
小松 Komatsu (Japonia, pref. Ichigawa), dworzec kolei JR. Więcej zdjęć tej pętli autobusowej. Z pętli odbywa się około 12 odjazdów na godzinę. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 小松 Komatsu (Japan, Ichigawa Pref.), JR Station. More photos of the bus loop. There are c12 bus departures per hour. |
   |
金沢 Kanazawa (Japonia). Podobnie rozwiązaną pętle, tylko większą, znajdujemy przed dworcem JR. Tajemnica kryje się po części w sporym placu postojowym zlokalizowanym poza kompleksem placu dworcowego, który jest przestrzenią reprezentacyjną, a nie parkingiem. Dopiero za dworcem (dolne zdjęcie) jest drugi dworzec autobudowy i zespół parkingów - ten ostatni prawdopodobnie tylko do czasu, aż znajdzie się chętny do budowy czegoś bardziej rentownego. Samochody wypełniające siedem pasów to taksówki, oczekujące w kolejce na możliwość podjechania pod drzwi dworca. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 金沢 Kanazawa (Japan). Similarly designed loop, but bigger, can be found at JR Station. Part of the answer how it can work lies in the bus park located outside the station square, which reamins a city representation area. It is beyond the station complex (bottom photo) that a bigger bus station is situated, as is the vast car park - the latter probably only until someone builds something more profitable on the site. Cars packed tightly on seven lanes are taxis, awaiting their turn to approach the station door. |
| Centrum kompleksu komercyjnego | The hub of commercial neighbourhood | |
 |
金沢 Kanazawa (Japonia), dworzec JR. Prawie całą przestrzeń pod peronami zajmuje zespół handlowych. W widać wyświetlacze odjazdów pociągów. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 金沢 Kanazawa (Japan), JR station. Almost the whole space beneath the platforms is occupied by department stores. Train indicators can be seen in the distance. |
 |
Berlin. Handlowe wykorzystanie przestrzeni pomiędzy ulicą (miastem) a peronami. Parter Dworca Friedrichstraße zajęty przez rozbudowane funkcje recepcyjne robi wrażenie naturalnego przedłużenia handlowej ulicy (przebudowa z połowy l. 1990-tych). Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Berlin. Commercial use of space between a city street and platforms. Ground level of Friedrichstraße Station devoted to wide reception uses seems to be a natural extension of a commercial street (redevelopment of the mid-1990s). |
 |
越谷 Koshigaya (okolice Tokio), dworzec kolei 東武 (Tōbu) 新越谷 Shin Koshigaya. Wieczorny tłum zmierzający na drugą stronę kolei, na dworzec i do sklepów umieszczonych pod peronami. Dworzec jest punktem ogniskowania się miejskiego życia. Fot.: Jacek Wesołowski, 2005 | 越谷 Koshigaya (Tokio area), 新越谷 Shin Koshigaya 東武 (Tōbu) Railway station. Evening crown heading to the other side of the railway, to the station, and to shops located beneath the platforms. Railway station is the focal point of city life. |
  |
Poczdam, Hauptbahnhof. Peryferyjnie położony wobec śródmieścia i skromny dworzec ustąpił pod koniec lat 1990-tych miejsca wielkiemu kompleksowi kolejowo-handlowo-biurowemu. Z jednej strony to interesujący przykład powiązania generujących ruch funkcji z dworcem, z drugiej zaś poważny konkurent dla handlu śródmiejskiego. Na dolnym zdjęciu "Passarelle" - kryta handlowa galeria ponad peronami. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Potsdam Hauptbahnhof. By 2000 a peripherally situated, modest station structure gave way to a vast railway and commercial complex. On the one hand this is an interesting example of land-use and transport planning, on the other - another competitive factor to the inner city retail trade. Bottom photo shows the 'Passarelle', a covered commercial gallery across the platforms. |
 |
Bazylea (Szwajcaria) - Dworzec SBB. Wnętrze "Passarelle" ponad peronami zamknięte jest dużym sklepem. Przejście publiczne wiedzie dalej wzdłuż jego prawej ściany. To ustępstwo okazało się zapewne niezbędne, jeśli ten wielki handel ma w jakiś sposób partycypować w kosztach budowy. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002, 2004 | Basle (Switzerland) - SBB Station. The interior of 'Pasarelle' terminates at the big shop. Public passage continues along its right wall. This probably appeared an undispensable concession towards the big commerce if it were to participate in the construction costs in this of that way. |
   |
Hanower. Otoczenie Dworca Hannover Hauptbahnhof uległo całkowitej przebudowie w l. 1970-tych. Zespół, obejmujący podziemny pasaż handlowy (Passarelle), urządzenia transportu i biura, powstał po obu stronach torów dla pełnej integracji przestrzennej części miasta rozciętych koleją. Przykład kosztownych działań urbanistycznych dla integracji miasta z dworcem i wokół dworca. Dolny poziom, czyli poziom pasażu handlowego pokazany na planie poniżej. Na dole fotografie pokazują dwupoziomową Bahnhofstraße. | Hanover. The neighbourhood of the Hannover Hauptbahnhof station was dramatically rebuilt in the 1970s. The complex, comprising a sub-surface shopping arcade (the Passarelle), transport facilities and offices, was built on both side of the tracks in order to connect spatially parts of the city divided by the railway. An example of an expensive urban project of integrating the city around the station and with the station. Lower level, i.e. the level of the shopping arcade is shown at the bottom plan. Bottom photos show the double tiered Bahnhofstraße. Ref.: New Life for City Centres. Planning, Transport & Conservation in British & German Cities, Anglo-German Foundation for the Study of Industrial Problems, London, 1988; Photos: Jacek Wesołowski, 2003 |
 |
Hanower. Poziom główny Passarelle. Mieszanka sklepów i wejść na perony, pasażerów kolei i przechodniów. | Hanover. Main level of the Passarelle. A mixture of shops and platform entrances, of rail passengers and city passers-by. Photo: Jacek Wesołowski, 2003 |
  |
Hanower. Spojrzenie na pustkę dolnego poziomu przejścia przekonuje nas, że projekt został znacznie przeinwestowany, bowiem - tworząc dodatkowy poziom - chciano zapewne za wszelką cenę odseparować ruch podróżnych od ruchu miejskiego. Niewiele pomaga tutaj zabawny dinozaur. | Hanover. A look at the emptiness of the lower level of the Passarelle tells us the project was much overinvested in the pursue of the separation of platform traffic and city traffic. Lower level does not really seem useful but dangerous. A funny dinosaur cannot help much. Photo: Jacek Wesołowski, 2003 |
 |
Lille. Przybliżanie przestrzeni centrum do dworca. Nowopowstały dworzec jako osnowa nowozaprojektowanego kompleksu handlowo-biurowego. Dworzec Lille Europe i jeden z ekstrawaganckich biurowców Euralille. Fot.: Jacek Wesołowski, 2001 | Lille. Bringing the city central space to the station. A brand new railway station as the focus of the newly planned commercial complex. Lille Europe station and one of the extravagant office towers of the Euralille. |
   |
Miasta holenderskie. Dzięki realizowanej od lat polityce lokalizowania dużych generatorów ruchu przy dworcach kolejowych (koordynacja polityki lokalizacyjnej i infrastruktury transportowej), wszyskie niemal dworce w dużych miastach obrosły zabudową biurową. Na górze: Amsterdam Sloterdijk. Pośrodku: Rotterdam Alexander - stacja kolei NS i metra (zdjęcie zrobione spod wiaduktu NS). Na dole: Haga Centraal - biurowiec nad dworcem oraz dziwaczny biurowiec z lat 1990tych, jeden z wielu w bezpośredniej okolicy. Dwa ostatnie kompleksy są właściwie wielofunkcyjne. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Dutch cities. Thanks to the coordinated land-use and transport planning policy followed for years, almost all railway stations in big cities have commercial, particularly office development clustering around. Top: Amsterdam Sloterdijk. Middle: Rotterdam Alexander - NS railway station and Metro station (photo taken from beneath the NS bridge). Bottom: The Hague Centraal - office block above the station and bizarre office tower of the 1990s, one of many in adjacent neighbourhood. The two latter complexes are actually multi-use ones. |
| Druga strona torów | Other side of the tracks | |
 |
Poczdam, Hauptbahnhof - dzięki symetrycznemu rozłożeniu akcentów funkcjonalnych po obu stronach dworca i handlowej galerii ponad peronami "zła" strona torów właściwie nie występuje. Na prawo znajduje się kompleks sklepów (z supermarketem) plus wyjście w kierunku śródmieścia, na lewo - węzeł integracji lokalnego transportu. Fot.: Jacek Wesołowski, 2004 | Potsdam Hauptbahnhof. Thanks to symmetrical placement of attractions and the commercial gallery over the platforms, 'wrong side' of the tracks does not virtually exist. To the right is the retail complex with a supermarket plus the city centre exit, to the left there is the local transport integration node. |
  |
Bazylea (Szwajcaria) - Dworzec SBB. Budowa "Passarelle" - strukturalnego łącznika ponad peronami prowadzącego do dzielnic zewnętrznych. Na dolnym zdjęciu nienajlepsze zakończenie południowe przejścia dzisiaj. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002, 2004 | Basle (Switzerland) - SBB Station. Construction of the 'Passarelle' - a structural link to the outer districts of the city. On bottom photo the not very successful southern end when finished. |
 |
Nantes (Francja). Modernizacja dworca SNCF obejmowała budowę wyjścia południowego, które otwiera się na nowozagospodarowany fragment między koleją i Loarą. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Nantes (France). Upgrading of the SNCF Station involved construction of the Southern Entrance opening up to the newly arranged area between the railway and the Loire. |
|
Grenoble (Francja). Nowe biurowe budowle na zewnętrznej stronie dworca kolejowego. Linia tramwajowa przeprowadzona pod terenami kolei pomogła połączyć ten obszar z miastem. Fot.: Jacek Wesołowski, 2002 | Grenoble (France). New commercial developement on the outer side of the railway station. A cross-railway tram line helped do connect the area with the city. |
  |
Hanower - Hbf. Widoki pieszego placu "po drugiej stronie torów". | Hanover - Hbf. Views of the pedestrian square on 'the other side of the tracks'. Photos: Jacek Wesołowski, 2003 |
ŁĄCZE / LINK: OIKOS Reasearch Centre Railway Stations and Urban Renewal
To Part 2
Powrót do: IAiU PŁ Zakład Historii
