Powrót do: IAiU PŁ Zakład Historii

Lwów krajobraz architektoniczny

Uprzedzamy: to nie jest przewodnik bo nie chciało nam się fotografować tak, jak zwykle fotografuje się przy takich okazjach. Można znaleźć w sieci sporo informacji "przewodnikowych" (np.: Цepкви Львoвa lub Lviv Photo Gallery). Jest to natomiast "nasz Lwów"; chyba godzien refleksji - zwłaszcza w Łodzi. "Nasz Lwów" to jest bowiem koncert dziewiętnastowiecznej urbanistyki i bardzo dobrej architektury - także tej z Międzywojnia. Jakość przestrzeni wymogła kulturę zachowania się mieszkańców - nawet w szarzyźnie komunizmu.

Słyszeliśmy, że Magistrat Wiednia proponował ostatnio Lwowowi masowe wykupno kostki brukowej i przebudowę nawierzchni na gładką. Władze Lwowa odmówiły - w chwili bardzo wiele ulic ma kostkę przekładaną i wyrównywaną.

Jacek Wesołowski

	Galicya
	Portyk gmachu Sejmu Krajowego wieńczy alegoria Galicji z personifikacjami Wisły i Dniestru (T. Rygier). Napis na fryzie znowu łaciński (od 1924 r. główna siedziba uniwersytetu). Ta Galicja to oczywiście c.k. Galicja i Lodomeria. Jednak na Ukrainie do dzisiaj używa się terminu Гaличинa (dawniej Гaличчинa) na oznaczenie prowincji zachodnich - dawnej Rusi Czerwonej albo Halickiej. Galicja istnieje więc nadal - tylko bez Wisły. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Stary Lwów
	Długo zanim przyszło do c.k. Galicji, były średniowieczne początki miasta, datujące się na okres po inwazji tatarskiej na zachodnią Ruś i ziemie polskie dokonanej w 1241 r. Mało kto domyśla się dzisiaj, że początków książęcego Lwowa należy szukać na północy, u stóp Wysokiego Zamku. Okolice Starego Rynku (kępa drzew widoczna w środku fotografii), Przedmieście Żółkiewskie i Krakowskie - stały się z czasem (i były do II wojny) wielką dzielnicą żydowską extra muros. Zasiedlenie Starego Miasta przez Żydów - to jakaś cecha, która paradoksalnie łączy Lwów i Łódź. Północne dzielnice miasta to dzisiaj zupełnie inny świat, w którym "sowieckość" nadal szczerzy zęby. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Po włączeniu Rusi Czerwonej do Korony wszystko kręciło się wokół Rynku - centrum nowej lokacji kazimierzowskiej po 1341 r., która usunęła w cień stuletni gród książąt ruskich. W dole najbardziej znana z pierzej - wschodnia; za nią Dominikanie i Cerkiew zwana Wołoską - z renesansową wieżą Korniakta - kreteńczyka z pochodzenia, lwowskiego patrycjusza z wyboru. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Rynek widziany wzdłuż południowej pierzei w kierunku Ruskiej, Cerkwi Wołoskiej i Karmelitów. W głębi na rogu Pałac Lubomirskich, potem siedziba ukraińskiego Towarzystwa "Proswita". fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Pierzeja wschodnia Rynku z Czarną Kamienicą (Lorencowiczowską, Anczowskiego) i, dwa domy dalej, Korniaktowską albo Królewską - bowiem należała niegdyś do Sobieskich. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Detal fasady Czarnej Kamienicy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Dominującą pozycję w układzie miasta uzyskała Katedra Łacińska - budowana 1370-1474 jako dość prosta hala. Obecny wygląd zawdzięcza barokowej pasji abpa Wacława Sierakowskiego i inwencji Piotra Polejowskiego (1765-72). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Sąsiedztwo Katedry Łacińskiej - Kaplica Boimów na Placu Kapitulnym, dawnym cmentarzu parafialnym. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wnętrze Katedry Łacińskiej. Polichromie Stanisława Stroińskiego. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wnętrze Katedry Łacińskiej. Prezbiterium częściowo regotycyzowane w k. XIX w. - polichromia Mehoffera. Ołtarz główny z czasu barokizacji osiemnastowiecznej, rzeźby Ojców Kościoła dłuta Macieja Polejowskiego. Witraże m.in. Matejki i Mehoffera (1896-98). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wnętrze Katedry Łacińskiej. Kaplica Kampianów (bud. XVI/XVII w.). Zwieńczenie jednego z grobowców. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wnętrze Katedry Łacińskiej. Kaplica Kampianów. Manierystyczna ornamentyka architektoniczna. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wnętrze Katedry Łacińskiej. Kaplica Kampianów. Medalion z alabastrowym wizerunkiem Św. Łukasza Ewangelisty dłuta Pfistera. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Zaułek przy Katedrze Łacińskiej - z lewej Kaplica Ukrzyżowania, w której kiedyś znajdowała się rokokowa trumna srebrna bł. Jakuba Strzemię - łacińskiego patrona Lwowa. Rzeźba na ogrodzeniu prawdopodobnie dłuta Macieja Polejowskiego. W głębi Kaplica Boimów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Brama kamienicy na Placu Kapitulnym. Od niedawna kawiarnie i ogródki są wszędzie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	I jej podworzec. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Północna strona Placu Kapitulnego zamknięta eklektyczną Kamienicą Jelinka. Po prawej Kaplica Najświętszego Sakramentu. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Narożnik Kamienicy Szolcwolfowiczowskiej (Rynek 23) zdobi kompozycja "Chrzest Chrystusa" z alegorią Wiary dłuta któregoś z późnorenesansowych mistrzów rzeźby, przybyłych ze Śląska. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wyznawcy kościoła wschodniego skupili się na ulicy Ruskiej, zakończonej Cerkwią Wołoską - później ośrodkiem oporu wobec Unii Brzeskiej. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cerkiew Wołoska, a właściwie Uspieńska. Podworzec z Kaplicą Trzech Wielkich Świętych u stóp wieży korniaktowskiej. Kaplicę zbudowano jeszcze przed główną cerkwią (po 1584). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cerkiew Wołoska. Wejście do Kaplicy z charakterystyczną bogatą ornamentyką w niemieckiego renesansu, chętnie przyjmowanym w orientalizującym Lwowie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cerkiew Wołoska. Kopuły Kaplicy - ciekawe przejście od ośmioboku na obrys murów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ormianie mieli swoją ulicę - i katedrę, niewielką, ale zaakcentowaną wysoką dzwonnicą. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Dziedziniec Katedry Ormiańskiej. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Żydzi mieszkali w obrębie murów na południowy wschód od Rynku. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Bernardyni byli już za murami głównymi i mieli własne fortyfikacje. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kościół Bernardynów (obecnie cerkiew gr.-kat. Św. Andrzeja Ap.). Spotkanie renesansu południowego (architekci-"komaskowie": Paweł Rzymianin, potem Ambroży Przychylny) z północnym ("beschlagwerkowe" szczyty i spływy A. Bemera). Budowa rozpoczęta w 1600 r. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Zaułek przy Bernardynach z widokiem na mury obronne, częśc. zrekonstruowane po II wojnie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Detal studni przy Bernardynach. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Na zachód od Rynku powstał w l. 1613-35 barokowy Kościół Jezuitów - jego wysoką wieżę rozebrano w 1830 r. Na prawo od kościoła kolegium jezuickie z 1723 r. - szkoła, za której kontynuatora tradycyjnie uważał się świecki uniwersytet lwowski. Za nim dzieło doby austriackiej: promenada Wałów Hetmańskich na miejscu splantowanych fos i przekrytej Pełtwi (obecnie пpocпeкт Cвoбoди - Aleja Wolności z pomnikiem Szewczenki). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kościół Jezuitów. Detal okna na bocznej elewacji. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kościół Jezuitów. Detal fasady. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wnętrze Kościoła Karmelitów - obecnie gr.-kat. Cerkiew Św. Michała Archanioła. Budowa po 1634 r., wieże powstały dopiero w XIX i XX w. Zachowany marmurowy ołtarz wolnostojący z l. 1640-tych. Przekształcenie sklepień i freski 1731-32 (G. C. Pedretti i B.Mazurkiewicz). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra ruska - Św. Jura - ulokowała się daleko za miastem, gdzie założono klasztor bazylianów. Poniżej katedry widać gmach Zarządu Kolei (z narożną wieżyczką), pod nim, odgrodzony zielenią Ogrodu Jezuickiego, gmach Sejmu Krajowego (ze stromym świetlikiem sali obrad) - w tamtą stronę, po powstaniu dworca kolejowego, rozbudowało się reprezentacyjne śródmieście. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura, największe dzieło Bernarda Meretyna, fundowana przez bpów Atanazego i Leona Szeptyckich (1744-61) na miejscu budowli kamiennej z XIV w. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura - posąg Św. Jerzego dłuta J. J. Pinsla - jednego z najważniejszych mistrzów lwowskiej rzeźby rokokowej. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura. Żleb środkowy na fasadzie wzięty jakby od Dientzenhoferów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura - Św. Atanazy, patron jednego z fundatorów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura - ołtarz główny. Ikonostasu właściwie nie ma, są tylko carskie i diakońskie wrota. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura - kopuła główna. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura - wnętrze nawy. Charakterystyczne wygięte empory o austriacko-śląskiej proweniencji. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Katedra Św. Jura - detal ołtarza głównego i wrót. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Pałac Metropolitów naprzeciwko Katedry. Takie zabawy z porządkiem architektonicznym można było prowadzić tylko w rozpasanej dobie rokoka. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Corso i salony miasta
	Promenada Wałów Hetmańskich (teraz Alei Wolności) zamknięta gmachem Teatru Wielkiego (Z. Gorgolewski, 1895-1900). Po południu ławki obsiadują lwowianie, zwłaszcza starsi, grający w szachy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Foyer Teatru Wielkiego (dziś mówi się raczej: Opery). Po lewej panneau wyobrażające scenę z "Halki" Moniuszki. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kościół Jezuitów i wieża ratuszowa widziane z Wałów Hetmańskich, gdzie Pomnik Szewczenki. Z lewej loggia Kawiarni Wiedeńskiej. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Niezwykłego otwarcia na wieże staromiejskie dopełnia Katedra Łacińska. Bliżej ekspresyjny pomnik Tarasa Szewczenki (W. i A. Suchorscy, 1992-95). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Południowy początek Wałów Hetmańskich stanowi Plac Mariacki - od II wojny плoщa Мiцкeвичa, z pomnikiem poety (Antoni Popiel, 1905). Wschodnia pierzeja placu została niedawno zburzona i jest stopniowo zabudowywana w nowej skali. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Пpocпeкт Шeвчeнкa (Aleja Szewczenki), dawniej Akademicka. Południowa część "corsa" lwowskiego, urządzona nad zasklepioną Pełtwią. Ulicę zamyka Kamienica Sprechera (F. Kassler, 1929). W oddali pierzeja Placu Halickiego i Katedra Łacińska. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Skromne zamknięcie Akademickiej stanowi dawny Plac Akademicki, na którym od 1897 r. przesiadywał na pomniku hrabia Fredro. Patrzył na swój pałacyk i kamienice, które wyrosły po 1905 r. na jego miejscu. Dzisiaj na placu zasiadł Mychajło Hruszewśkyj - pierwszy prezydent Ukrainy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Dawne gmachy Namiestnictwa (dawniej Pałac Gubernatora, 1821) i Wydziału Krajowego (ten wyższy, arch. F. Księżarski, 1876) Galicji na dawnych Wałach Gubernatorskich. Później Urząd Wojewódzki, obecnie Administracja Obwodowa. Wały Gubernatorskie tym się różnią od Hetmańskich, że są zupełnie nierówne i prawie puste. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Reprezentacyjne śródmieście poza linią corsa - część północna. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Reprezentacyjne śródmieście poza linią corsa - część środkowa. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Reprezentacyjne śródmieście poza linią corsa - część południowa. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kasyno Szlacheckie przy dawnej ulicy Mickiewicza - obecnie Dom Uczonych, a właściwie znowu resursa z przestrzeniami konferencyjno-bankietowymi do wynajęcia. Projekt wiedeńskiej firmy Fellner i Helmer (1897+). Najokazalsze neorokoko we Lwowie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kasyno Szlacheckie - detal fasady. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kasyno Szlacheckie - sień przejazdowa. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kasyno Szlacheckie - loggia od ulicy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kasyno Szlacheckie - hall ze schodami. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kasyno Szlacheckie - sale bankietowe. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Struktura dzielnic mieszkalnych
	Ulica Pańska, potem Piłsudskiego, obecnie Iвaнa Фpaнкa jest jedną z najważniejszych arterii miasta (we Lwowie właściwie nie ma ulic naprawdę szerokich). Na końcu wieża Bernardynów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Jedna z krótkich przecznic dawnej ulicy Obertyńskiej (dziś Зapицькиx) - typowa mieszkaniowa ulica lwowska ze szpalerem drzew po jednej stronie jezdni. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	"Piękna dzielnica" Nowy Świat, dawna ulica Potockiego (obecnie вyл. гeн. Чyпpинки). W perspektywie pierzei dom Biesiadeckiego z oryginalną wieżą opatrzoną włoską loggią (arch. J. Sosnowski, 1901). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Jeden z podworców na Potockiego (гeн. Чyпpинки). Działki są bardzo "kompaktowe". Charakterystyczne dla Galicji galeryjki - "pawlacze". fot.: © Jacek Wesołowski, 2002.
	Ulica Sykstuska (dziś вyл. Дopoшeнкa) zamknięta jest wieżą ratusza. Jak wiele innych zresztą. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Centrum (południe), dawna ulica Frydrychów (dziś вyл. Мapтoвичa) to jakby kwintesencja lwowskiej urbanistyki XIX w.: łamany przebieg, przyzwoity bruk, charakterystyczne kamienice. Po prawej w głębi załamanie pierzei bez wpadającej ulicy - tzw. "kąt wewnętrzny", szczególnie nienawidzony przez modernistów. Zwraca uwagę dbałość o zieleń. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Łyczaków. Dawna ulica Św. Antoniego (obecnie M. Зaнькoвeцькoй). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Tarnowskiego (dziś Tapнaвcькoгo) jest unikatowa. Sprowadza ruch z Góry Św. Jacka (zabudowanej w zasadzie w latach międzywojennych) na Przedmieście Halickie. Tutaj miejsce na Górze, gdzie zabudowa staje się zwarta. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Tapнaвcькoгo: zaczyna się serpentyna. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Tapнaвcькoгo - na czubku serpentyny. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Tapнaвcькoгo - jej niewinny koniec na dole. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Kochanowskiego, dziś вyл. К. Лeвицькoгo, powstała po przesklepieniu potoku Pasieka wpadającego do Pełtwi (zwana też była popularnie "ulicą Na Rurach", od przeprowadzonej magistrali wodociągowej). Stąd zapewne jej oryginalne ukształtowanie: łamany przebieg i ciągły zieleniec. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kochanowskiego ma przewężenia. Na rogu okazała kamienica "modernistyczna". fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Trójkątny placyk М. Шaшкeвичa u zbiegu Sykstuskiej i Бaндepи (dawniej Sapiehy) - głównej ulicy Nowego Świata - miał być za "nieboszczki" Austrii zabudowany ukraińskim teatrem dramatycznym. Do tego nie doszło - charakter nadaje mu natomiast nie tyle dwuwieżowy kościół Marii Magdaleny, ile ponure sąsiedztwo więzienia na Łąckiego (gmach po lewej) i erygowany niedawno pomnik ofiar komunistycznego terroru (P. Sztajer, E. Syweńkyj, 1997). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wplecione w strukturę centrum rezydencje stanowią o charakterze wielu ulic. Tutaj pałacyk Sapiehów na Kopernika, nieopodal Ossolineum, przebudowany w 1868 r. na francuski barok wg proj. A. Kuhna. Pomieszkanie galicyjskich mężów stanu: ks. Leona (pierwszy marszałek Sejmu Galicyjskiego doby autonomicznej) oraz ks. Adama (organizator Wystawy Krajowej w 1894 r.). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Albo tutaj w górnym biegu ulicy Sykstuskiej (dziś Дopoшeнкa). Pałacyk Ludwika Masłowskiego (arch. T. Münnich, 1889-90). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Nabielaka (dziś Кoтляpeвcькoгo) - serce Kastelówki, zielonej dzielnicy wolnych zawodów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Nabielaka (dziś Кoтляpeвcькoгo) widziana w drugą stronę. Chyba żadna ulica lwowska nie jest nudna. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Skrzyżowanie ulic Мeльникa (dawniej Szymonowiczów) i Кoнoвaльця (dawniej 29 Listopada) na dalekim, willowym już, Nowym Świecie z nieodłącznym łukiem tramwaju. Tu jeszcze remont nawierzchni nie dotarł. Willa Franzów z 1893 r. (J. Peroś, E. Pliszewski). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Dawna ulica Krasińskiego (dziś Toлcтoгo) - spokojna willowa dzielnica na Górze Św. Jacka. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Malowniczy zaułek w bok od Krasińskiego. Niektóre domy są nowe lub odnowione - dzielnica staje się chyba pomału siedzibą lokalnej plutokracji. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Detal
	Pierzeja Wałów Gubernatorskich (obecnie вyл. Bинничeнкa) w okolicy Karmelitów. Mury oporowe i detal eklektyczny. Na górze dawny Kościół Matki Boskiej Gromnicznej karmelitanek bosych. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ta sama przecznica dawnej ulicy Obertyńskiej (Зapицькиx), co poprzednio. Zieleń we Lwowie potrafi nie tylko obrastać ściany, ale i druty napowietrzne. W oddali dawna ul. Pełczyńska (dziś Bитoвcькoгo). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Secesyjny detal kompleksu przy dawnej ulicy Anczyca (dziś вyл. Бoгoмoльцa), proj. Jan Lewiński, 1906-07. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	To samo miejsce, oryginalna loggia w narożniku "ronda". fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Bramy zamykające niegdyś prywatne ulice, albo raczej obszerne podworce ukształtowane jak ulice. Ten tutaj wygląda na dawną ulicę Zyblikiewicza, obecnie Фpaнкa. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Socrealizmu jest nadzwyczaj mało, najwięcej chyba u podnóża Katedry Świętojurskiej. Narożnik dawnej ulicy Bema i Gródeckiej (gdzie zaczynają się "złe dzielnice" na północy). Tam mamy pięcioramienną gwiazdę w wieńcu, w otoczeniu rogów obfitości. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Dolny Łyczaków - ulica Sakramentek, dziś Tyгaн-Бapaнoвcькoгo. Podworzec kamienicy. Ciekawe, komu służył ten mały domek. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Detal architektoniczny Wałów Hetmańskich (Alei Wolności). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Bruki lwowskie: wiele jeszcze wymaga radykalnej naprawy, ale stanowią one niemało dla charakteru miasta. Plac Strzelecki, obecnie плoщa Д. Гaлицькoгo. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Pańska, obecnie Iвaнa Фpaнкa. Tutaj już bruk został wyrównany, a tory wymienione - chociaż umieszczono je w gładkich płytach. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Awangarda Międzywojnia
	Funkcjonalistyczne domy z Międzywojnia są w zespołach i pojedynczo - jak tutaj na Łozińskiego, czyli Гepцeнa. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Zespół kamienic z l. 1930-tych przy ul. Sykstuskiej (Дopoшeнкa) - arch. J. Menker. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Narożnik bocznej uliczki, którą można dojść do tylnego rzędu domów, wychodzącego na skwer od Kopernika. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Tenże tylny rząd kamienic od Kopernika. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Detal. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wejście do kamienicy na Obertyńskiej (Зapицькиx). Są dwie takie obok siebie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Narożnik kamienicy na Obertyńskiej (Зapицькиx). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Gmachy publiczne poza ścisłym centrum
	Ossolineum - ten portyk z kopułą (przebudowany przez Bema dawny kościół karmelitanek trzewiczkowych) to do dzisiaj symbol wrocławskiego wydawnictwa. Obecnie Biblioteka NAN Ukrainy im. W. Stefanyka. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Portyk gmachu głównego Politechniki w ogrodzie przy Sapiehy (Бaндepи) - 1874-77, proj. Juliana Zachariewicza. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Aula Politechniki. Cykl panneaux Matejki "Rozwój cywilizacji" zawiera też "triumf pary", czyli małego rozpędzonego golasa. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Sapiehy (Бaндepи) w okolicach Kościoła Św. Elżbiety. Dawna Szkoła Miejska im. Konarskiego (1893, B. Bauer, J. Doliński). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Dworzec Główny z przełomu XIX i XX w. Drugi na tym miejscu, stanowi galicyjski odpowiednik dworca praskiego. Budynek recepcyjny (proj. W. Sadłowski) nadbudowany i wielokrotnie wewnątrz przebudowywany; ostatnio odnowiony. Hala peronowa w stanie oryginalnym (fabryka Zieleniewskiego). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Ulica Snopkowska w południowych dzielnicach. W oddali secesyjny gmach Szkoły Przemysłu Artystycznego (1907-09, Władysław Sadłowski). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Łyczaków, ulica Pijarów (dziś вyл. Heкpacoвa). Gmach dawnego Kolegium Pijarow dla szlachetnie urodzonych, zbud. przez bpa Samuela Głowińskiego w l. 1748-74, architektem mógł być Paweł Fontana. Przez cesarza Józefa kolegium zamienione zostało na szpital - dziś miejski. Budynek na planie "C" z obszernym dziedzińcem honorowym i niezwykłą kamienną fasadą corps-de-logis. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Łyczaków. Przylegające do ul. Piekarskiej zielone "forum" Akademii Medycznej, dawniej gmachów Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu (skoro szpital w gmachu popijarskim miał dziedziniec, to fakultety medyczne też musiały mieć, a nawet większy). Budynkowi na wprost (1891-95, arch. J. Braunseis) towarzyszą dwa podobne po bokach, a także nieco inny, trochę późniejszy gmach naprzeciwko. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Kaplica pogrzebowa na tyłach zespołu (1894) zwrócona jest w kierunku Cmentarza Łyczakowskiego. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cmentarze
	Brama Cmentarza Łyczakowskiego. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cmentarz Łyczakowski. Okolice bramy głównej. Na dole grób Iwana Franki, powyżej kaplica Dunin-Borkowskich. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cmentarz "Orląt" widziany ze stoków Cmentarza Łyczakowskiego w kierunku Pohulanki (proj. Rudolf Indruch, 1934-39). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Cmentarz "Orląt" odtwarzany od k. l. 1980-tych jako element zespołu polsko-ukraińskiego pojednania. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Epilog
	Jeszcze wątek "nostalgiczny" z ulicy Zielonej. Spotkaliśmy też parę odnowionych fasad, na których polskojęzyczne reklamy przedwojenne zostały pieczołowicie zakonserwowane. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Wejście do kamienicy na "czubku" pierzei na Tarnowskiego z portalem "Dozorcówki" - od dawna zamurowanym. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Plac Szaszkewycza raz jeszcze. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Życie kawiarniane, które znowu toczy się w loggi "Wiedeńskiej" pozwala zauważyć pewien szczegół - miasto, sądząc po koronowanym herbie, znowu chce być "królewskie" - ale w nowy sposób. Za Szewczenką charakterystyczny gmach dawnej Galicyjskiej Kasy Oszczędności. fot.: © Jacek Wesołowski, 2002
	Stare centrum widziane z Kopca Unii Lubelskiej na Wysokim Zamku. Kopiec sypany był z inicjatywy Franciszka Smolki (dwukrotnego marszałka Izby Poselskiej Rady Państwa we Wiedniu) od początku ery autonomicznej Galicji (1869-1900). fot.: © Jacek Wesołowski, 2002