Powrót do: IAiU PŁ Zakład Historii

Litwa - objazd studentów w listopadzie 2001 r.

	Kowno (Kaunas). Ratusz (Rotušė). Pierwotnie budowla gotycka. Przebudowa późnobarokowa - 1771-80, arch. J. Mattekier (przybył do Kowna z Czech, wykładał na kowieńskim kolegium jezuickim). Jedna z ostatnich barokowych budowli monumentalnych (por. ratusz wileński). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno (Kaunas). Rynek - pierzeja wschodnia. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno (Kaunas). Prezbiterium kościoła Św. Jerzego. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno (Kaunas). Szczyt Domu Perkuna. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno (Kaunas). Funikular na Aleksotę (Aleksoto Funikulierius). Zbudowany w 1935 r. - niedługi (142 m), ale do dzisiaj zachował oryginalne wagony. Jeden z dwóch w mieście. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno - Pożajście (Kaunas - Pažaislis). Klasztor Kamedułów z Kościołem Wniebowzięcia NMP. Plan. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Kowno - Pożajście (Kaunas - Pažaislis). Klasztor Kamedułów. Dziedziniec przedni. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno - Pożajście (Kaunas - Pažaislis). Klasztor Kamedułów. Kopuła kościoła. Fundacja kanclerza wielkiego litewskiego Krzysztofa Zygmunta Paca, 1667-1676; konsekr. 1710 lub 1712. Pierwszy architekt: Lodovico Fredo (kameduła z San Michele di Murano w Wenecji; prawdopodobnie raczej prowadził budowę niż dał "abrys" założenia), drugim Carlo Putini, trzecim Pietro Putini - brat drugiego. Sztukaterie: Giovanni Merli. Malowidła Michelangelo Palloni (od 1684 r. na dworze warszawskim) - najwcześniejsze dzieło tego malarza, jednego z najwybitniejszych w dobie baroku, na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Kowno - Pożajście (Kaunas - Pažaislis). Klasztor Kamedułów. Kościół widziany od prawego dziedzińca. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Troki (Trakai). Most między Dolnym i Górnym Zamkiem. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Troki (Trakai). Dziedziniec na Zamku Wysokim. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Troki (Trakai). Tamże. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Waka Trocka (Trakų Vokė). Pałac Tyszkiewiczów. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Waka Trocka (Trakų Vokė). Pałac Tyszkiewiczów. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno (Vilnius). Aleja Giedymina (Gedimino prospektas - przed wojną Ulica Mickiewicza). Główna ulica miasta XIX/XX wieku. W głębi Katedra. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Katedra Św. Stanisława. Na pierwszym planie z lewej Pomnik Giedymina, z prawej Kaplica Św. Kazimierza. Plac Katedralny, o przypadkowym kształcie, uformował się w I poł. XIX w. w miejscu budynków należących do dolnego Zamku Książęcego oraz zespołu Bramy Zamkowej. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Katedra Św. Stanisława. Widok od południowego-zachodu. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Katedra Św. Stanisława. Pierwszą murowaną budowlę erygował Jagiełło w l. 1387-88 albo dopiero W. Ks. Witold ok. 1420 r. (na planie zaznaczono ją szrafowaniem). Zasadnicza przebudowa przypadła na l. 1534-1557 (nowa fasada 1596?) i była dziełem Bernardina de Gianotis. R. Kunkel przypuszcza, że powtórzyła ona obrys katedry witoldowej, która byłaby drugą z kolei. Po 1610 r., za Zygmunta III, wzniesiono kolejną budowlę albo też poprzednią znacznie przebudowano. Następna przebudowa przypadła po zniszczeniach moskiewskich na II poł. XVII w. W obecnym kształcie katedra stanowi najbardziej znane dzieło wileńskiego klasycysty, Wawrzyńca Gucewicza, który ją przebudował po 1777 r. Gucewicz wykorzystał mury i filary wcześniejszych budowli, ale nadał jej zwartą i stosunkowo niską bryłę (patrz przekrój). Z wcześniejszych budowli pozostała na zewnątrz wolnostojąca dzwonnica. Źr.: Robert M. Kunkel, Renesansowa katedra płocka i jej twórca Bernardinus de Gianotis, KAiU, 3-4/1987
	Wilno. Katedra - portyk zachodni. Rzeźby Righiego, związanego z dworem Stanisława Augusta: na dole w niszach czterech Ewangelistów, w płycinach powyżej sceny z dziejów apostolskich. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Katedra - Kaplica Św. Kazimierza, w której znajduje się sarkofag Kazimierza Jagiellończyka. Kaplica, dzieło Konstantego Tencalli, pozostała z przebudowy wazowskiej. Elewacje wyłożone piaskowcem; pośrodku wielka tablica fundacyjna zwieńczona Orłem i Pogonią. Wyposażenie pochodzi głównie z odbudowy po okupacji moskiewskiej z poł. XVII w. (sztukaterie pokrewne antokolskim, malowidła ścienne cuda Św. Kazimierza Delbeny). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Katedra od tyłu. Na pierwszym planie wykopaliska Zamku Książęcego. Gucewicz dobudował symetryczną bryłę od północy, odpowiadającą kaplicy kazimierzowskiej, w której umieścił m.in. zakrystię. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ulica Zamkowa (Pilies gatvė), w głębi Kościół Św. Jana (Šv. Jonų bažnyčia) - pierwotnie późnogotycka hala z I poł. XV w. Pierwszy odcinek głównej osi starego Wilna: (Zamkowa - Wielka - Ostrobramska). Zwraca uwagę typowa dla historycznego miasta niska i zwarta zabudowa. Jej stan utrzymania jest w dużej mierze efektem działań rehabilitacyjnych z l. 1990-tych. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Uniwersytet. Fasada i dzwonnica Kościoła Św. Jana, z przodu Aula Kolumnowa z charakterystycznym kolebkowym dachem i przeszklonym tympanonem (kiedyś biblioteka, 1817, wnętrze: Karol Podczaszyński). Dominanty na Dziedzińcu Skargi (dziś raczej używa się nazwy: Wielki Dziedziniec). Fasada kościoła pochodzi z przebudowy dokonanej ok. 1740 r. przez Glaubitza i stanowi jedno z najciekawszych rozwiązań typu kolumnowego w późnym baroku. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Jana. Wnętrze spłonęło w 1737 r. i zostało całkowicie stworzone na nowo w dobie rokoka; wtedy też wymurowano na nowo zniszczone przez pożar sklepienia. Zespół dwunastu ołtarzy, fundacji ks. Wojciecha Radziwiłła z Klecka, jest zapewne największym w swoim rodzaju na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Wileńskim zwyczajem kompozycja ołtarzowa "rozlewa się" na ściany boczne i jest integralnie związana z architekturą. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Jana. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Jana. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Jana. fot.: Jacek Wesołowski
	Wilno. Kościół Św. Jana - elewacja południowa od Ulicy Świętojańskiej (Šv. Jono gatvė), z klasycystyczną dobudową z 1827 r. Na pierwszym planie przypora dzwonnicy. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Wolnostojąca, wysoka na 50 m, dzwonnica Kościoła Św. Jana powstała w końcu XVI w. z inicjatywy jezuitów, którzy przejęli kościół. W I poł. XVIII w. przebudował ją Glaubitz. Widać tylną ścianę Auli z charakterystycznym doświetleniem pod półkolistym dachem. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Dzwonnica Kościoła Św. Jana widziana w perspektywie ulic Dominikańskiej (Dominikonų gatvė) i Świętojańskiej. Zwraca uwagę zastosowana współcześnie bogata kolorystyka elewacji - powstaje wrażenie miasta domów mniejszych niż są naprawdę. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Uniwersytet - Dziedziniec Poczobutta. W tym miejscu uczelnia istnieje od 1570 r., kiedy jezuici dostali parcele na założenie kolegium. Zabudowa dziedzińców Skargi i Poczobutta datuje się na l. 1578-1620. Na zdjęciu kompleks obserwatorium astronomicznego z charakterystycznym fryzem ze znakami zodiaku, urządzony przez ks. Poczobutta w l. 1782-88. Nadbudowa "Białej Sali" prawdopodobnie wg projektu Knakfusa. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ratusz na zamknięciu Ulicy Wielkiej (Didžioji gatvė). Trójkątne rozszerzenie ulicy, pochodzące sprzed lokacji miasta, spełnia o rolę placu rynkowego. Ratusz stał na nim od XV w., wielokrotnie potem prze- i rozbudowywany; jego wieża zawaliła się w 1781 r. Obecna budowla powstała po 1783 r. wg proj. Gucewicza. W 1845 r. urządzono w nim teatr, niszcząc reprezentacyjną Salę Kolumnową, a z czasem dobudowano jeszcze od frontu żelazne schody. Po 1918 r. muzeum, teraz znowu ratusz. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Kazimierza i Klasztor Jezuitów (Šv. Kazimiero Bažnyčia ir Jėzuitų Vienuolynas). Plan. Budowa 1604-18 (J. Prochorowicz), przebudowa rokokowa po 1749. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Wilno. Ulica Niemiecka (Vokiečių gatvė), dawne centrum dzielnicy żydowskiej - poszerzona i zabudowana socrealistyczną architekturą. W oddali Kościół Św. Katarzyny, przebudowany wg proj. Glaubitza, ok. 1743 r. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Katarzyny i Klasztor Benedyktynów (Šv. Kotrynos Bažnyčia ir Benediktinių Vienuolynas). Plan. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Wilno. Południowa część ulicy Wielkiej, która tutaj przechodzi w Ostrobramską. Po prawej skrzydła neorenesansowego gmachu Filharmonii, zbudowanego jako "Sala Miejska" w 1902 r. w miejscu gotyckiego Domu Kupców Moskiewskich. W głębi brama na dziedziniec Cerkwi Bazylianów (ponownie greckokatolicka; widoczna jedna z rokokowych wież). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ulica Ostrobramska (Aušros Vartų gatvė). Po prawej brama na dziedziniec Cerkwi Bazylianów Św. Trójcy (greckokatol.), po lewej fasada Kościoła Karmelitów. Niezwykła rokokowa brama do Bazylianów wystawiona przez Glaubitza ok. 1748 (?). Cerkiew sama, niewidoczna, zbudowana 1514 przez ks. Konstantego Ostrogskiego, stanowi interesującą budowlę sakralną opartą na tradycyjnym planie z trójapsydialnym zakończeniem. Barokizowana w XVIII w. po pożarze; dodano wówczas smukłe wieżyczki i usunięto oszkarpowanie. W rękach bazylianów od 1608 r. z nadania Zygmunta III. Obecnie bardzo zrujnowana, pozostaje w trakcie prac konserwatorskich. W klasztorze więziono filomatów ("Cela Konrada"). fot.: Jacek Wesołowski
	Wilno. Ulica Ostrobramska. Dziedziniec przed Cerkwią Św. Ducha. Widać szczyt Karmelitów i masyw Cerkwi Bazylianów. Za kamerą gmach cerkwi (1638, na planie jezuickim (!), przebud. po pożarze 1749 - wtedy dopiero wprowadzono ikonostas), największej świątyni prawosławnej na Starym Mieście; nigdy nie była unicką. Z czego niezbicie wynika, że przez kilkaset lat oba zwaśnione kościoły wschodniego obrządku wygrażały sobie przez ulicę prowadzącą do największego sanktuarium w mieście. Teraz przysłuchuje się temu "kieszonkowa" ambasada włoska z ogródkiem (po prawej stronie, niewidoczna). Jeden z bardziej urokliwych fragmentów miasta. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ulica Ostrobramska. Fasada Kościoła Karmelitów, zbudowanego przez Konstantego Tencallę w l. 1635-50, a fundowanego przez Stefana Krzysztofa Paca. Fasada, w typie Il Gesù, jest wyjątkowo w Wilnie dekorowana kamieniarką z piaskowca i marmuru (cokół, portal, spływy, obeliski). W tympanonie herb Paców. Dekoracja wnętrza rokokowa, ale zasadnicze cechy architektury pełnego baroku są zachowane. W głębi Ostra Brama (Aušros vartai) z oświetloną kaplicą cudownego obrazu, wzniesioną 1671, a w 1829 r. udekorowaną klasycystyczną fasadą. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ulica Ostrobramska. Tył fasady Kościoła Karmelitów. Widoczna późnorokokowa kaplica grobowa Pociejów z 1783 r. W oddali złota mitra wieńcząca latarnię kopuły jezuickiego Kościoła Św. Kazimierza. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ostra Brama (Aušros vartai) - jedyna zachowana brama miejska z XVI w. Attyka na zewnętrznej elewacji z dekoracją okuciową z XVII w. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Ulica Dominikańska (Dominikonų gatvė) od Niemieckiej (Vokiečių gatvė). W głębi Kościół Dominikanów Św. Ducha (Dominikonų bažnyčia albo Šv. Dvasios bažnyčia - obecnie kościół polski). Obecny jest drugim (pierwszy był z XV w.), wybudowanym 1748-1770. Doskonale zachowane wnętrze późnorokokowe, z niezwykłym chórem muzycznym. Z przodu do frontu bezpośrednio przylega klasztor (na razie jeden z ostatnich zaniedbanych budynków na Starym Mieście), przez co do kościoła wchodzi się z sieni pod budynkiem klasztornym, a kościół właściwie nie ma fasady, ale tylko malowniczą sylwetę. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół i Klasztor Dominikanów. Plan. Interesujące rozwiązanie chóru zakonnego. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Wilno. Ulica Dominikańska. Narożnik Kościoła Dominikanów, gdzie wpada ulica Św. Ignacego (Šv. Ignoto gatvė), prowadząca do dwóch innych kościołów. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Ducha w perspektywie ulicy Dominikańskiej - niezwykła, nawet jak na Wilno, dominanta, malowana ondulowanymi profilami rokokowych szczytów i kopuły wieńczącej skrzyżowanie nawy i transeptu. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno - Antokol (Antakalnis). Kościół Św. Piotra i Pawła (Šv. Petro ir Povilo bažnyčia) wzniesiony został z fundacji Michała Kazimierza Paca, hetmana wielkiego litewskiego w l. 1668-76 na miejscu drewnianego, który zniszczył moskiewski najazd. Budowę prowadził krakowianin, Jan Zaor; czy on ją jednak projektował - na pewno nie wiadomo (zwraca uwagę związek charakterystycznej kolumnowej fasady z kościołem w małopolskim Tarłowie, związanym z tym architektem). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Piotra i Pawła. Plan. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Wilno. Kościół Św. Piotra i Pawła na Antokolu. Wnętrze głośne je dla dekoracji sztukatorskiej, najbogatszej na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Jej autorami byli dwaj Włosi: Pietro Peretti i  Giovanni Galli z Mediolanu. Unikatowy świecznik kryształowy w kształcie łodzi wisi na skrzyżowaniu. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Piotra i Pawła na Antokolu. Drobna ornamentyka roślinna płyciny filara. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Piotra i Pawła na Antokolu. Scena z transeptu (?). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Piotra i Pawła na Antokolu. Śmierć z kosą. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Piotra i Pawła na Antokolu. Niedowiarki i kacerze niechybnie smażyć się będą! Scena spod chóru. Coś się nam wydaje, że wraz z postępem telewizji, prosty obrazkowy komunikat staje się coraz bardziej na czasie. Vivat Sarmacja! fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Misjonarzy (Misionierių bažnyčia) Wniebowstąpienia Pańskiego - na Suboczu (Subačiaus). Na zewnątrz arcydzieło sakralnego rokoka. Fundacja Teofila Platera; ukończony przez Glaubitza; budowa w l. 1695-1753. Jeśli dwuwieżowa fasada w Wilnie jest bardzo smukła, to to jest najbardziej wileńska ze wszystkich fasad. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół i Klasztor Misjonarzy. Plan. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Wilno. Kościół Misjonarzy od ulicy Subocz - wieczorem. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Misjonarzy. Ondulowane wieże rokokowe wileńskie: niemal bez hełmów, wielokondygnacjowe... fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Misjonarzy. I wieże, i szczyty. Porcelanowy bibelot powiększony do architektonicznej skali. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Misjonarzy. Gigantyczny rocaille powywijany na profilach belkowania. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Misjonarzy. Zabudowania klasztorne to przebudowany Pałac Sanguszków. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Misjonarzy widziany z mostku na Wilejce (Vilnia), prowadzącego na Zarzecze (Užupis). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Wizytek p. w. Serca Jezusowego (Jėzaus Širdies bažnyčia) na Rossie (Rasų gatvė). Klasztor zaczęto w 1694 r., kościół pochodzi z l. 1729-56 - przykład dzieła późnobarokowego sprzed "panowania" stylu Glaubitza. Oparty na nietypowym planie krzyża greckiego z rotundą zwieńczoną kopułą. Wieża z prawej pochodzi z okresu przebudowy kościoła na cerkiew (po 1865). Obecnie więzienie. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół i Klasztor Wizytek. Plan. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994
	Wilno. Kościół Św. Anny (Šv. Onos bažnyčia), za nim Kościół Bernardynów (Bernardinų bažnyčia) p. w. Św. Św. Franciszka i Bernarda. Św. Anna, o charakterystycznej późnogotyckiej fasadzie, stanowi najbardziej znane dzieło gotyku litewskiego. Dzwonnica z prawej jest w obecnej formie XIX-wieczna. Bernardyni to gotycka hala trójnawowa z renesansowym szczytem, wzniesiona w II poł XVI w. - dobudowana do wcześniejszego o 50 lat prezbiterium. Kościół ma interesujące sklepienia kryształowe. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Kościół Św. Anny widziany z dziedzińca Kościoła Św. Michała (Šv. Mykolo bažnyčia), gdzie dzisiaj Muzeum Architektury. fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Dzwonnica świętojańska widziana z końca Zaułka Literackiego (Literatų gatvė), w którym - niestety - po legendarnych wileńskich antykwariatach pozostały jedynie wspomnienia. Co będą sprzedawać ewentualni nowi antykwariusze za 100-200 lat? - płyty kompaktowe? fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Pałac Prezydencki (Prezidentūra) - dawny tzw. "Biskupi" albo Gubernatorski, bo obecna budowla stoi na miejscu siedziby metropolitów wileńskich, którą zburzono w 1824 r. dla budowy siedziby generał-gubernatora (wg proj. Stasowa). Budowla wg planów przysłanych z Petersburga nie mieściła się na działce - musiano więc zburzyć zabudowania uniwersyteckie, by zmieścić ulicę. (Tertia) Roma locuta, causa finita. W Międzywojniu pałac był siedzibą wojewody. Obecnie mieszka tu Prezydent Republiki. I oby mieszkał jak najdłużej (zwłaszcza, jeśli skróci postój na granicy). fot.: Jacek Wesołowski, 2001
	Wilno. Pałac Prezydencki. Plan. źr.: Lietuvos architektūros istorija, t. II: Nuo XVIIa. pradžios iki XIXa. vidurio, Mosklo ir Enciklopedijų Leidykla, Vilnius, 1994