Powrót do: IAiU PŁ Zakład Historii

Florencja krajobraz architektoniczny

Ken Pennington's (CUA) website

Miasto Rzymskie

Rzymska Florentia została założona ok. 59 r. p.n.e. Okres świetności przeżyła za Cesarza Handriana (l. 120-te, powstał wtedy amfiteatr na 20 tys. widzów) oraz w l. 280-tych. Florentia Cesariana

Znaczną część śródmieścia Florencji zajmuje obszar dawnej rzymskiej lokacji, rozpoznawalny po do dziś czytelnym prostokątnym ukształtowaniu. Jest on wysoce niejednorodny: wschodnia część została w kształcie pochodzącym ze średniowiecza, zachodnia nosi chrakter XIX-wiecznej regulacji, z ogromnym Piazza della Repubblica. W północno-wschodnim narożu znajduje się Katedra (Duomo), na południu, poza skrajem miasta rzymskiego - Piazza della Signoria z Ratuszem - Palazzo Vecchio. Szczątki amfiteatru zachowały się jako mury kamienic w okolicy Piazza Santa Croce.

I Republika: ok. 1075 - 1378

Ustrój republikański Florencji był wyjątkowo skomplikowany. Początkowo, na wzór rzymski, miasto rządzone było (po 1138 r.) przez Konsulów, wspieranych przez Radę, którą tworzyli tzw. "Buonuomini" (dobrzy ludzie); było też zgromadzenie wszystkich mieszkańców (zdolnych do noszenia broni). Burmistrz, czyli Podestà, pojawia się w ustroju miasta w 1193 r. Konflikt między "starym" mieszczaństwem i szlachtą a dorabiającymi warstwami kupiecko-rzemieślniczymi przybrał postać sporu między partiami Ghibellinów i Guelfów - lata 1215-1250. W 1250 pojawiają się nowe elementy ustroju miasta: m.in. organizacje wojskowo-policyjne utworzone przy parafiach i zarządzane przez Gildie i Gonfalonierów. Konflikt kończy się przewrotem, w wyniku którego Podestà Fryderyk II Szwabski traci władzę. Na znak zwycięstwa nowych klas społecznych buduje się Palazzo del Popolo (obecne Bargello, 1255) i wybija pierwszy złoty floren (1252). Po ostatecznym pokonaniu Ghibellinów w 1267 r., miastem zarządza Rada złożona z Pierwszych Gildii, mająca do pomocy Kapitana (Starostę) i Obrońcę Gildii. Jak wolno się domyślać walka z zamkniętym systemem władzy się nie kończy: od r. 1293 zaczyna się wybierać Gonfaloniera Sprawiedliwości, mającego przewodniczyć Radzie Pierwszych, dowodzić wojskiem i bronić interesów ludu. Zwycięska partia Guelfów rozpada się na dwa stronnictwa "Czarnych" i "Białych", ci ostatni popierali nowy ustrój i interesy klas niższych (Dante i Petrarca za udział w stronnictwie zapłacili wygnaniem). Ostatecznie w mieście rządzi bogate mieszczaństwo i arystokracja - za pośrednictwem Konsulów i Podesty oraz klasy średnie - za pośrednictwem Kapitana Ludu i Pierwszych Gildii. Klasy niższe domagają się reprezenatacji: okres Pierwszej Republiki kończy ludowe Powstanie Ciompich (włókienników, 1378 r.), które wyniosło do rangi przywódcy (gonfaliera) Salvestra dei Medici - przedstawiciela bogatej rodziny bankierskiej i kupieckiej.

W XIV w. Florencja była dużym miastem - liczyła około 90 000 mieszkańców. W XIV-XV w. przejęła kontrolę nad wszystkimi miastami Toskanii, z wyjątkiem Lukki i Sieny.

Pierwsze panowanie Medyceuszy

W 1434 r. Kosma Starszy (Cosimo il Vecchio) de Medici obejmuje przywództwo we Florencji i rządzi za parawanem instytucji republikańskich. Prowadzi politykę równowagi potęg we Włoszech, sprzymierzając się z Neapolem i Mediolanem dla zrównoważenia związku Rzymu i Wenecji. We Florencji na jego panowanie przypada pierwsza faza renesansu: władca jest mecenasem sztuk i nauk (patronuje Ghibertiemu, Brunelleschiemu, Donatellu, Albertiemu, Fra Angelico, Ucellu), zakłada Akademię Neoplatońską (Marsilio Ficino). Wawrzyniec "Wspaniały" (Lorenzo 'Il Magnifico', ur. 1449), wnuk Kosmy, panuje w l. 1469-1492. Jego dyplomatykę pokoju we Włoszech wspiera Niccolò Macchiavelli (1469-1527; "ludzie są zawsze źli z natury, o ile nie każe się im robić dobrze"). Panowanie Lorenza to czasy kiedy Florencja jeszcze rozszerza swoją rolę wielkiego centrum kultury: mieszkają tutaj poeci Pulci, Pulziano, filozof i mistyk Giovanni Pico della Mirandola, malarze Botticelli, Ghirlandaio, a końcu Leonardo da Vinci i Michał Anioł. Sam zresztą Lorenzo był poetą i interesował się muzyką. Jeden z najciekawszych tyranów w historii.

II Republika 1494 - 1512

Wygnanie syna "Il Magnifico", Piero, zapoczątkowało rządy republikańskie, zorganizowane przez dominikanina Girolamo Savonarolę jako swego rodzaju republikańsko-teokratyczny eksperyment. Władzę sprawują Gonfalonierzy. Republika trwa do 1512 r., mimo spalenia Savonaroli na stosie w 1498, między innymi dzięki wysiłkom Macchiavielliego. Zostaje zdławiona przez interwencję wojsk Wicekróla Neapolu.

Powrót Medyceuszy

W dobie nowożytnej Medyceusze utwierdzają swoją władzę, którą pełnią niemal nieprzerwanie. W 1523 r. Cesarz Karol V mianuje Alessandro de Medici dziedzicznym Księciem Florencji. Kosma I (Cosimo I; ur. 1519, pan. 1537-1574) stał się w 1569 r. z nadania papieskiego Wielkim Księciem Toskanii; przejął też władzę nad Sieną i Lukką. Kosma okazał się wielkim reformatorem i wybitnym władcą, któremu udało się zaprowadzić rządy oparte na prawie, sprawnej administracji i znacznej sile wojskowej. Był kolejnym wielkim mecenasem sztuk. Siła państwa została następnie nadszarpnięta za panowania jego syna, Franciszka I (Francesco I; pan. 1574-87), który opierał się na Habsburgach (jego to córką była Katarzyna Medycejska, Królowa Francji).

Ferdynand I (Ferdinando I), brat Franciszka, kardynał (ur. 1549, pan. 1587-1609), okazał się energicznym i zdolnym władcą (m.in. założył port w Livorno). W 1589 r. złożył godność kardynała i ożenił się z Krystyną Lotaryńską, córką Króla Francji Henryka III. Podobnie szczęśliwym władcą okazał się jego syn, Kosma II (pan. 1610-1621).

Syn Kosmy, Ferdynand II - ur. 1610, pan. 1621-1670 ponownie związał Toskanię z Habsburgami. Panowanie dwóch ostatnich Medyceuszy - Kosmy III (1670-1723) i Giovana Gastone (1723-37), pełne inkwizycyjnego zapału, przyniosło Toskanii gospodarczy i moralny upadek.

Panowanie wielkich książąt z dynastii habsbursko-lotaryńskiej

Na mocy Pokoju Wiedeńskiego z 1735 r. władzę w Toskanii przejął morganatyczny małżonek Cesarzowej Marii Teresy, Książę Lotaryński Franciszek (pan. 1737-1765) - Toskania miała odtąd przypadać drugiemu synowi pary cesarskiej. W praktyce oznaczało to polityczne poddanie księstwa Austrii. Syn Arcyksięcia Franciszka, Leopold I (późniejszy cesarz Leopold II) okazał się, podobnie jak brat na tronie wiedeńskim, Józef II, władcą reformatorskim, co przyczyniło się to rozkwitu kraju. Jego następca, Ferdynand III (pan. 1790-1789, 1815-1824), postawiony w obliczu płynących z Sabaudii prądów narodowo-wolnościowych, próbował wiązać się ściślej z Austrią. Rządy jego syna, Leopolda II (pan. 1824-60), choć absolutne, uchodziły za najbardziej liberalne we Włoszech, a mimo to (a może właśnie dlatego) były nielubiane; kojarzono je z niechcianą dominacją austriacką w północnych Włoszech, o której zrzucenie przelewano wiele krwi. Jego próby zaprowadzenia rządów konstytucyjnych, podjęte w dobie Wiosny Ludów, nie udały się, a monarcha musiał nawet udać się na czasowe wygnanie do Gaety.

Ostatecznie, w obliczu Risorgimento, Leopold II został pozbawiony władzy z woli toskańskiego zgromadzenia narodowego w 1859 r., a w 1860 uchwalono włączenie Wielkiego Księstwa Toskanii do Królestwa Piemontu i Sardynii. W l. 1865-1871 Florencja pełniła rolę stolicy Królestwa Włoch, którego proces konsolidacji dobiegał właśnie końca.

Jacek Wesołowski

	Florencja. Kopuła Katedry (Duomo) widziana na zamknięciu Via dei Servi, prowadzącej od Piazza della Santissima Annunziata. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Katedra Santa Maria dei Fiore, po lewej - Baptysterium, czyli dawny Kościół Św. Jana, zbudowane prawdopodobnie w VII w. (za panowania Longobardów) na fundamentach wcześniejszego z IV-V w. Marmurowa okładzina z białego marmuru carraryjskiego i zielonego z Prato pochodzi z połowy XII w. Ten sposób dekoracji stał się odtąd charakterystyczny dla Florencji, stosowano go jeszcze w Renesansie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Katedra zbudowana została wg projektu Arnolfo di Cambio sporządzonego pod koniec XIII w. jako trzeci kościół w tym miejscu. Budowa przeciągała się; mury wschodniego zakończenia zostały zbudowane przez Francesco Talentiego i Giovanni di Lapo Ghiniego dopiero ok. 1370 r. wg nowego projektu, który był znacznym powiększeniem koncepcji Cambia. Wówczas też ostatecznie zburzono starą budowlę, pozostawioną w obrębie nowych murów. Kopułę na skrzyżowaniu (zwaną we Florencji Cupolone) wymurował Filippo Brunelleschi w l. 1420-1434 (średnica 46 m). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Elewacje trójlistnego chóru Katedry, z IV ćwierci XIV w., pokazują, jak bardzo trwała była we Włoszech tradycja klasyczna, a słabe były wpłypy formy gotyckiej. Wimpergowym obramowaniom okien towarzyszy arkadowanie - echo romanizmu (i sąsiedniego Baptysterium) i zwiastun rodzącej się formy renesansowej. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Katedra. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Katedra. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Południowe wejście do Katedry: Wejście Kanoników (ok. 1420). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Katedra. Obecna fasada powstała pod koniec XIX w. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Via del Corso - jedna z najważniejszych ulic średniowiecznej części miasta. Jak to zwykle bywa, układ kwartałów jest prostokątny, ale sam ich obrys - nieregularny. Charakterystyczną cechą florenckiej zabudowy są głębokie okapy dachów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Widok na średniowieczny (i aktualny) ratusz florencki w perpektywie Via del Cerchi. Palazzo della Signoria albo Palazzo Vecchio powstał w trzech fazach w okresie od XIII do XVI w. W tym czasie z republikańskiej siedziby władz miejskich (Signoria) przeistoczył się on w rezydencję Kosmy I Medyceusza. Korpus od Piazza Signoria to Palazzo Arnolfo (proj. Arnolfo da Cambio, 1299-1302), zwieńczony charakterystyczną 94-metrową wieżą (ukończ. 1308). Renesansowe przebudowy wnętrz miały miejsce w poł. XV w. (m.in. dziedziniec wejściowy Michelozza, Sala Pięciuset). Przebudowa i rozbudowa manierystyczna wg proj. Giorgio Vasariego miała miejsce w l. 1537-84 (wygląd zewnętrzny Pałacu Arnolfa pozostał bez zmian). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence. Renaissance extensions and rebuilding of the interiors took plce in
	Florencja. Wieża Palazzo Vecchio widziana od tyłu. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Narożnik Palazzo Vecchio od tylnej ulicy Via dei Leoni. Po lewej narożnik Palazzo Gondi. Charakterystyczna, florencka skala rustykowanych elewacji. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Piazza Signoria. Plac powstał po 1268 r. na miejscu 36 wyburzonych domów, głównie związanych z pokonanym przez Guelfów stronnictwem Ghibellinów. Na lewo pomnik konny Kosmy I (Giambologna), za nim Fontanna Neptuna (Bartholommeo Ammannatti) na rogu Palazzo Vecchio. Na wprost Loggia dei Lanzi, po lewej Uficje. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Loggia dei Lanzi (albo Orcagna), zbudowana 1376-82 (budowana przez Benci di Cione i Simone Talenti) jako zadaszenie miejsca publicznych ceremonii. Proporcje budowli są renesansowe, ale detale jeszcze jakby późnogotyckie (profile archiwolt, filarów, forma gzymsu). W czasach Kosmy I w loggi stacjonował niemiecki regiment księcia, w 1587 r. na dachu została urządzona trybuna książęca (Bernardo Buontalenti). Konserwacja w XIX w. nadała jej formę obecną. W głębi - Uficje. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Loggia dei Lanzi. Nad początkiem Via della Ninna widać korytarz vasariowski, prowadzący do Palazzo Pitti - rezydencji Medyceuszy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Vecchio widziany w perspektywie Uficjów. Piazzale degli Uffizi, a właściwie ulica, została wytworzona (1560+, Giorgio Vasari) przez zespół budowli mający spełniać funckję pałacu Kosmy I, urzędów państwowych oraz, od 1581 r. - muzeum (rozbudowa: Bernardo Buontalenti; m.in. dodanie przeszklonego drugiego piętra). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Uficje. Widok na zakmnięcie ulicy od strony rzeki Arno. Chociaż obiekt powstał jako jednorodne założenie, realizował jednocześnie urbanistyczną obsesję ulicy jednakowych, zunifikowanych pierzej. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Uficje - podcienia północne przy Signorii, po lewej stronie Loggia dei Lanzi. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Uficje - podcienia północne gdzieś pośrodku długości. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Uficje - wylot Via Georgofili. Takie rozwiązania powtarzali z chęcią socrealiści czterysta lat później. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Świat rzeki Arno widziany przez arkadę Uficjów. Wielokrotnie powtórzony motyw serliany, na piętrze już o niemal barokowej dekoracji. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Ponte Vecchio od strony Lungarno Medici (Nabrzeża Medyceuszy), na które wychodzą Uficje. Na pierwszym planie Korytarz Vasariego (1564), który pokonuje rzekę tym właśnie mostem. Zadziwiające, że jego średniowieczne łuki pozwalają utrzymać nadbudowaną konstrukcję. Podobno, aby spacer między Pałacem Pittich i Uficjami należał do przyjemności targ mięsny odbywający się wcześniej na moście zastąpiono kramami złotników. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Korytarz Vasariego na nabrzeżu Arno. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Ponte Vecchio widziany Via de' Guicciardini, czyli od tamtej strony rzeki. Korytarz obiega starą obronną wieżę mostową. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Korytarz Vasariego przyklejony do Kościoła Santa Felicità. Po prawej stronie typowo włoska symbioza starych i nowych murów. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Ponte Santa Trinità jest chyba pierwszym w historii, w którym zastosowano łuk eliptyczny do konstrukcji przęseł (1567-70, Bartolomeo Ammannati). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Dziedziniec przed Palazzo Pitti (Piazza dei Pitti), którego skrzydło widoczne jest na prawo. Palazzo Pitti został zaprojektowany dla kupca Luca Pitti przez Filippo Brunelleschiego ok. 1440 r. Gmach zakupiony przez Kosmę I i jego żonę Eleonorę Toledańską w 1550 r., stał się odtąd rezydencją Medyceuszy i wszystkich następnych rodzin panujących w Toskanii. Rozbudowa przez Bartolomeo Ammannatiego (m.in. dziedziniec wewnętrzny, wydłużenie fasady), fasada ostatecznie uformowana w l. 1620-50 przez Giulio i Alfonsa Parigich; dodano też wówczas flankujące skrzydła. Powstała kompozycja o szokującym monumentalizmie, szczególnie w zestawieniu z drobną skalą floreckiej struktury. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Pitti. Na zdjęciu okno fasady z motywem ædiculi i parapetem wspartym na wolutowych konsolach wg pomysłu Michała Anioła; wypełniło ono dawne boczne wejście w fasadzie Brunelleschiego. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Pitti. Dziedziniec projektu Ammannatiego - narożnik. W XVI w. masywne rustyki weszły także w głąb założeń pałacowych. Porządek spiętrzony. Wnętrza pałacu zajmują muzea; pokoje książęce zachowały wystrój z XVII w. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Pitti. Dziedziniec projektu Ammannatiego - Grota Mojżesza na wprost bramy głównej. Nad nią Ogrody Boboli. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Pitti. Podcień na dziedzińcu wewnętrznym. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Pitti. Główna "tunelowa" klatka schodowa projektu B. Ammannatiego. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Co łączy wszystkie miasta włoskie, na północy i na południu, to nawierzchnia ulic. Tutaj: Lungarno Medici. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Zaułek przy Ospedale Santa Maria Nuova oklejony antywojennymi napisami (był marzec 2003 r., zaprowadzano pax americana w Iraku). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Piazza della Santissima Annunziata - panorama placu spod podcieni Kościoła S.S. Annunziata. Po lewej Ospedale degli Innocenti, na środku Pomnik Franciszka I Wielkiego, ustawiony na zamknięciu Via dei Servi, wychodzącej wprost na kopułę Katedry. Plac pomyślany przez Brunelleschiego - podcień Ospedale został ostatecznie zaprojektowany i zbudowany przez Francesco della Lunę (1445). Podcień Kościoła S.S. Annunziata został zbudowany wg projektu Giovan Battisty Cacciniego (pocz. XVII w.), podcień Konfraterni Servi di Maria (naprzeciwko Ospedale) powstał wg planów Antonia da Sangallo Starszego i Baccio d'Agnolo w l. 1516-25. Wynika z tego, że urbanistę powinna cechować cierpliwość - urządzenie tego niewielkiego placu "w ludzkiej skali" trwało ponad półtora wieku. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Via dei Servi. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Ferdynand Pierwszy, Wielki Książę Toskanii - najpierw kardynał, potem zięć Króla Francji - po wieczne czasy na spiżowym koniu, w mundurze Wielkiego Mistrza Zakonu Św. Stefana (założonego przed Kosmę I). Jest to druga konna statua we Florencji, po Pomniku Kosmy I, zaprojektowana przez Giovanniego Bolognię (Giambolognię) i Pietro Takkę w 1602 r. i ustawiona w 1608 r. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Piazza San Marco - spojrzenie w Via Carlo Battisti, zamkniętą kolumnadą Piazza S.S. Annunziata. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Piazza San Marco jest węzłem autobusów miejskich. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Medici-Riccardi widziany od San Lorenzo. Zagadka dla umysłu chcącego zgłębić strukturę tej budowli: gdzie są właściwie stropy? Pierwsza rezydencja Kosmy Starszego Medyceusza, zbudowana w l. 1444-1464 wg proj. Michelozzo di Bartolommeo. Pałac zamieszkiwali Medyceusze do XVII w., kiedy został sprzedany rodzinie Riccardich (głowa rodu mieszkała już jednak w innym miejscu od 1540 r., wówczas Kosma I przeniósł się do Palazzo della Signoria). W XVII w. budowla była rozbudowana w głębi oraz przebudowana we wnętrzach (m.in. dodano reprezentacyjną klatkę schodową proj. Giovanni Battisttista Fogginiego). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Medici-Riccardi widziany od Via Larga, obecnie Via Cavour. Różnice w rustykowaniu na poszczególnych piętrach są wyraźnie widoczne. Elewacje wieńczy ciężki gzyms. W 1715 r. zwiększono liczbę okien na piętrach - w taki jednak sposób, że oryginalna elewacja Michelozza nie została zaburzona. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Medici-Riccardi. Narożnik od Via de Gori pierwotnie był loggią - okno zaprojektował Michał Anioł. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Medici-Riccardi - dziedziniec widziany z bramy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Medici-Riccardi - wejście od Via Cavour. Pałace były niczym twierdze w mieście: od ulicy surowe dla prestiżu, a może i dla obronności przez zrewoltowanym tłumem. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Via del Purgatorio zamknięta fasadą Palazzo Rucellai. Ten obiekt jest znacznie mniejszy w porównaniu do innych znanych pałaców florenckich. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Rucellai przy Via della Vigna Nuova został zbudowany w l. 1452-1470 na miejscu kilku zburzonych domów mieszczańskich wg proj. Leone Battisty Albertiego dla kupca Giovanniego Rucellai. Unikatowym konceptem są kamienne ławy ustawione przy cokole. Via della Vigna Nuova to kolejna ulica, która spełnia dzisiaj rolę samochodowej arterii - na szczęście z ograniczonym ruchem, którego część stanowią autobusy miejskie. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Rucellai. Fasada nigdy nie została ukończona. Wczesna adaptacja renesansowa rzymskiego porządku spiętrzonego rozwiązanego w postaci bardzo płaskiego opilastrowania (porządek architektoniczny został użyty wyłącznie jako dekoracja). Zresztą, bliższe przyjrzenie się kapitelom zdradza, że nie są one właściwie w żadnym porządku. Po prawej Loggia Rucellai zamykająca ostry narożnik ulic. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Strozzi, największy renesansowy pałac florencki zbudowany dla Filippo Strozziego; znajdował się w rękach tej rodziny do 1937 r. Proj. Benedetto da Maiano (czasem wymienia się Giuliana da Sangallo jako projektodawcę), ukończony przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo - m.in. elewacje) w l. 1489-1539. Otoczenie tworzy układ uregulowany i zabudowany w XIX w., wraz z utworzeniem obecnego Piazza della Repubblica. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Strozzi widziany w perspektywie Via della Spada. Jak zwykle we Florencji, siedziba pańska szokuje skalą. Warto zauważyć, że głębokość fug rustyki jest mniejsza na wyższych kondygnacjach. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Palazzo Strozzi - detal parteru z głównym wejściem. Charakterystyczna preferencja flornckiego renesansu do stosowania łuków bezimpostowych, z rustykowaniem łęku o zmiennej grubości. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja - dziedziniec Palazzo Strozzi. Tutaj Il Cronaca zastosował już w miarę "poprawne" porządki. Charakterystyczne bezarkadowe rozwiązanie dachu nad ostatnią kondygnacją krużganków (nigdy jednak nie tak smukłej, jak na Wawelu). fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Kościół Santa Maria Novella, zbudowany przez dominikanów w l. 1246-1360 (proj. arch. zakonnych Sisto Fiorentino i Ristoro da Campi) jako trójnawowa bazylika z transeptem. Do kościoła przylega zespół klasztorny. Obfite użycie dwukolorowego marmuru (białego i czarnego) zostało powtórzone w fasadzie, którą ukończono wg proj. Leone Battisty Albertiego w 1470 r. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Mur otaczający cmentarz przy Kościele Santa Maria Novella. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja - Santa Croce. Zgodnie z tradycją, klasztor został założony przez Św. Franciszka z Asyżu w 1221 r. Kościół franciszkański (Bazylika) Santa Croce (Świętego Krzyża) został zbudowany w l. 1284-1333, wg planu Arnolfo di Cambio. Trójnawowa bazylika na planie krzyża egipskiego (czyli litery "T") wg wzorców starochrześcijańskich. Nawy nieprzesklepione. Fasada pozostawała nieukończona aż do l. 1857-63, kiedy to powstała obecna neogotycka kompozycja (arch. Niccolo Matas; dzwonnica też jest neogotycka). Klasztor znany także z rozbudów Brunelleschiego, zwłaszcza z Kaplicy Pazzich, wzniesionej na pierwszym dziedzińcu (Dziedzińcu Zmarłych). Kościół służył jako florencki "panteon", w których chowano najznakomitszych obywateli miasta, m.in. Michała Anioła (nagrobek G. Vasariego). Plac przed kościołem powstał w XIII-XIV w. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Kościół San Lorenzo. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Kościół San Marco. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Perspektywa Via dei Leoni na tyłach rozbudowanego Palazzo Vecchio, z rozedrganą fasadą barokowego Kościoła Santa Firenze. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Kościół Santa Firenze - wnętrze. Jak widać, tradycja pułapowych naw głównych, znana od Starochrześcijaństwa, była żywa we Włoszech nawet w dobie baroku. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Oto jaka jest struktura miast włoskich: małe kwartały, wąskie ulice i zaskakujące narożniki. Na zdjęciu wachlarzowe skrzyżowanie Via della Spada z Via del Sole i Via delle Belle Donne (wymienione od lewej) w zachodniej części średniowiecznego centrum. Niechybnie utrwalił się w nim przebieg dróg wychodzących z bramy rzymskiej Florencji. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Okolice Palazzo Strozzi. Kontrast skali ulic regulowanych w końcu XIX w. (dzielnicę poddano wówczas sanacji - czyli kompleksowemu zburzeniu) i miasta średniowiecznego. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. Okolice Palazzo Strozzi zostały na nowo zabudowane w ramach sanacji XIX-wiecznej. Po obu stronach Via de' Sassetti gmachy publiczne stylizowane na renesans florencki, przynajmniej co do skali i sięgającej piętra rustyki. Na zamknięciu stary Palazzo Davanzati, przedziwnie oddzielony szczeliną od sąsiedniej kamienicy. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.
	Florencja. fot.: © Jacek Wesołowski, 2003	Florence.

ŁĄCZE / LINK: About Florence a non-commercial website with loads of information on the city, its monuments and past